14 ذىالقعده 1269 ارسال و كسب شد . اولًا در حين عزيمت نواب مشاراليه به بغداد ، امناى دولت ايرانى با سفارت سنيّه به هيچ عنوان مخابرهاى مقاوله نكردند . در اين باب براى موافقت طرفين تنها يك بار به سفارت سنيّه اطلاع داده شد . اين نحوه برخورد به مقتضاى مسافات و مصلحت طرفين بوده است . ولى اصلًا اطلاع ندادن ايشان موجب حيرت شده است . ضمناً به شما نيز اخطار داده شده بود . ثانيا ورود و عبور نواب مشاراليه ، بدون تذكره به ممالك محروسه حضرت پادشاه ممكن نبود و در حدود خاقانيه مورد استقبال قرار نگرفت . به اين جهت التماس ايشان ، وى [ به ] سفارت دولت انگلستان هدايت شد و سفارت سنيّه اجابت كردند ، و اسباب سياحت رسماً بيان نشده بود . فقط در اين باره از طرف وزارت دول خارجه ، تذكره عبور و مرورى از سفارت سنيّه براى وى استدعا شد . از اين رو به مشاراليها به چشم سياح نگاه مىشد و اين موضوع از خود ايشان مخفى شد و ثالثاً همه كسانى كه چه باشتاب به خاطر سياحت و چه زير جناح صفت ظلالله به جانب ممالك محروسه شاهانه مىآيند ، هر وقت دلشان مىخواهد مىآيند و مىروند ؛ عليالخصوص مساعده مسافرت ، از وظايف دولت عليّه است . اجراى اين نظم در حق هيچ كس چه با حمايت شهبندرهاى دولت متوسط [ و ] چه به خاطر ممانعت مأموران حكومت ايرانى ضايع نمىشود و از طرف هيچكدام از مأمورين دريغ نمىشود . اين امر بديهى است [ كه ] اگر در ممالك محروسه ، در خصوص مشاراليه مقابلهاى انجام بگيرد ، مداخله شهبندر ايران به مصلحت نخواهد بود و شكايت از مأمورين دولت عليّه بايد در محكمه انجام شود . شهبندر مؤمىاليه اين مسأله را نمىدانست و بنابراين ، اصول عمومى در حق والده نواب مشاراليه و توابع نيز دريغ شد . بنابراين حمايت كردن و اصرار كنسولهاى دولت انگلستان حقيقت ندارد .
HR . MKT 64 / 34
تاريخ : 25 ذى القعده 1269
1269 . . . 14 ، ترجمه تقريرى كه از طرف صدر ايران به جانب سفارت عليّه رسيده است .