مكرمه ، مطلع بود . بر مبناى اقتضاى مودتى كه بين دولتين جارى است ، مشير بغداد جناب رشيدپاشا ، مشاراليها را از عزيمت به مكه مكرمه بازداشت . جناب رشيدپاشا كاتب مجلس خود به نام محمدافندى را مأمور كرد تا اولًا ملايمتاً و ثانيا اگر قبول نكند ، حكماً وى را از اين فكر و خيال سفر منع كند و به خانهاش بازگرداند .
افندى مؤمىاليه به حسب مأموريت ، كيفيت را ابلاغ كرد . در اين امر ، مكرراً بين والى مشاراليه و قونسول مؤمىاليه ، انطباقاتى واقع شد . آخرالامر مشاراليه نيز حق ماندن يا رفتن ايشان را با توضيحات كتبى براى كنسول ارسال كرد . سرانجام امناى دولت ايران رفتن مشاراليها به مكه مكرمه را خواستار شدند . اين حال به والى مشاراليه و شهبندر مؤمىاليه با تذكره اطلاع داده شد . يك صورت تذكره مذكوره نيز بر مبناى منظور عالى با توضيحات كتبى ارسال شد . اگرچه بين امناى دولت ايران و بين دولت عليّه هماهنگى و اتحاد موجود است ، ولى دولت ايران با توجه به آن موداتى كه متعلق به آنها بود ، اين حركت را هيچ وقت پيشبينى نمىكرد . اين حق دولت ايران است و هيچ كس نبايد اجازه دهد در امور داخليش اينقدر مداخله كنند . اين وضعيت ، دخالت دولتهاى ديگر را دعوت مىكند . اولًا پاشا و شهبندر مشاراليه بر مبناى مسافات موجود بين دول عليشه ، از عزيمت مشاراليها ممانعت كنند و نيز با وجود موافقت واقع شده در خصوص عزيمت مشاراليها و يا ماندنش در آنجا از ذات عالى ايشان سؤال شد . دولت عليّه از اين به بعد نيز به شرايط دوستى دولتى دقت خواهد كرد و مداخله ديگران را در حق مصالح امناى سلطنت دولت ايران قبول نخواهد نمود . در حق مصالح و امورات ايران ، لازم است دولت عليّه بيشتر مطالعه و دقت كند كه به موجب هر امور ، از اتحاد طرفين اطمينان حاصل شود . 21 . ذىالقعده . 1269 .
جواب دولت عثمانى :
والده محترم نواب عباسميرزا كه قصد داشت به حج شريف و ولايت بغداد تشرف يابد ، از التماس كردن منع شدند . از طرف امناى معال ايران تذكرههايى در تاريخ
حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى ) — صفحة 155
مساهمون: اسرا دوغان
ص١٥٥