براى خبر واحد اصطلاح اصوليين است ) .
و خود خبر واحد بر دو قسم است :
1 - واحد مع القرينة القطعيه .
2 - واحد مجرّد از قرائن قطعيه و بحث ما در همين قسم اخير است يعنى خبرهاى واحدى خالى از قرائن قطعيه اگرچه محفوف به قرائن ظنيه باشند .
با حفظ اين مقدمه مىگوئيم : راجع به حجيت و عدم حجيت خبر واحد مجرّد مجموعا سه نظريه وجود دارد :
1 - رأى افراطيون : اخباريين برآنند كه كليهء روايات موجود در كتب اربعه و ساير كتب معتبر در حق ما حجت هستند و بلكه برخى تمامى آنها را مقطوع الصدور دانستهاند .
2 - رأى تفريطيون : سيّد مرتضى و پيروان او برآنند كه خبر واحد مجرّد مطلقا حجت نيست .
3 - مشهور اصوليين شيعه حدّ وسط را گرفته و فى الجمله براى خبر واحد مجرّد حجيت قائل هستند منتها مبانى در اين باب مختلف است . « 1 » و ما در اينجا در دو مقام بحث داريم :
1 - ادلّه مانعين يعنى سيد و اتباع او .
2 - ادلّه مجوزين يعنى مشهور علماء شيعه .
امّا مقام اول : منكرين حجيت خبر واحد براى اثبات مدعاى خود به سه دليل تمسك كردهاند .
دليل اول : به آياتى از قرآن كه در مقام نهى از اتباع ظن نازل شده تمسك
هامش
( 1 ) - در شرح اصول فقه ، ج 3 ، به اين مبانى اشاره شده است .