مقدمات آن ملازمه است يا خير ؟ آيا فلان دليل معارض دارد يا نه ؟ مجارى فلان اصل عملى چيست ؟ و . . . كه مجموعهء اين مباحث صغرى و كبرائى را تشكيل داده و منتج نتيجه مىشوند و هدف اصلى از تمامى اين بحثها بدست آوردن طريقهء صحيح استنباط احكام شرعيه است پس به عقيدهء ما آن عنوان كلّى و قدر جامعى كه موضوع علم اصول است عبارت شد از امهات ادلّه احكام شرعيه و منابع فقهيه آنگاه اين كلّى مصاديق فراوانى دارد و شامل مىشود امور ذيل را :
1 - كتاب آسمانى يعنى قرآن كه اصلىترين منبع احكام شرعيه است و منظور از آن عبارتست از مجموع ما بين الدفتين ( جلد ) كه هماكنون در اختيار مسلمين و در دسترس آنها و در منازلشان قرار دارد و همهء مسلمانان جهان اعم از شيعه و سنّى اعتراف دارند كه قرآنى كه بر پيامبر اسلام ( ص ) فروفرستاده شده همين مجموعه است .
2 - سنّت كه يكى ديگر از امهات منابع فقهيه است منتها به عقيدهء اهل سنّت ، سنّت عبارتست از قول و فعل و تقرير پيامبر و به عقيدهء شيعه سنّت عبارتست از قول و فعل و تقرير معصوم ( ع ) چه پيامبر ( ص ) و چه ائمه معصوم شيعه « عليهم السّلام » و اين احاديثى كه هماكنون در اختيار ما است و در كتب معتبره جمعآورى شده سنّت حقيقى نيستند چون ما كه مستقيما از زبان معصوم آنها را نشنيدهايم و يا در عمل و تقرير پيامبر و به عقيدهء شيعه سنت عبارت است قول و فعل و تقرير معصوم مشاهده نكردهايم آرى زرارهها و ابى بصيرها و محمّد بن مسلمها و . . . براى ما قول يا فعل يا تقرير معصوم را نقل كردهاند پس اين روايت سنّت حاكيه نام دارند كه حاكى از قول يا فعل و تقرير معصوم ( ع ) هستند .
3 - امورى كه حجيّت آنها به توسّط كتاب يا سنّت ثابت شده در امهات ادلّه
شرح اصول استنباط ( فارسى ) — صفحة 25
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٥