محفوف به آنها هستند علم بياورد ، غايت حاصل مىگردد و حجيت براى آنها ذاتى مىشود ، يعنى ديگر نياز به جعل حجيت ندارند ، چون حجيتشان انجعالى است . در واقع ، اين سنخ اخبار را نبايد در زمرهء « خبر واحد » شمرد چون حكم « روايات متواتر » را دارند .
مهمترين بحث دربارهء سنت بحث دربارهء خبر واحدى است كه مجرد از قرائن مفيد علم است . اكثر رواياتى كه از پيامبر يا ائمهء اطهار ( ع ) رسيده است از اين قسم اخبارند . اين قسم نه از زمرهء اخبار متواتره است و نه از قبيل اخبار محفوف به قرائن قطعيه ، بلكه خبر واحد اصطلاحى است كه موجب ظن است . اكنون بايد ديد كه اين خبر تا چه اندازه حجت است .
4 . ادلهء حجيت خبر واحد
در حقيقت ، بازگشت بحث در حجيت خبر واحد به اين است كه معلوم شود آيا دليلى قطعى بر حجيت خبر واحد قائم شده است يا نه . سيد مرتضى ( ره ) و ابن ادريس ، در كتاب سرائر ، گفتهاند كه خبر واحد مجرد از قرائن حجت نيست ، زيرا بر حجيت خبر واحد دليل قطعى قائم نشده است . در مقابل ، جمعى نيز مانند شيخ طوسى ( ره ) و علامهء حلى ( ره ) و سيد بن طاوس ( ره ) گفتهاند كه خبر واحد مجرد از قرائن نيز حجيت است ، چون دليل قطعى بر حجيت خبر واحد قائم است .
ادلهاى كه بر حجيت خبر واحد اقامه كردهاند آيات « قرآن » ، روايات ، اجماع و بناء عقلاست :
الف . آيات « قرآن » . از جمله آيات قرآنى كه بر حجيت خبر واحد دلالت دارند عبارتند از :
اول ، آيهء نباء :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ .
« 7 » علما به اين آيه استدلال كرده و گفتهاند اين آيه ، به مقتضاى مفهوم شرط ، دال است به اينكه اگر مخبر واحد فاسق نبود و عادل بود ، قولش حجت است - يعنى اگر فردى عادل و راستگو خبرى را آورد . ديگر نيازى
هامش
( 7 ) « حجرات » ، 6 .