95 - « كوى خرابات »
گل در بَر و مى در كف و معشوقه به كام است * سلطانِ جهانم به چنين روز غلام است
گو شمع مياريد درين جمع كه امشب * در مجلسِ ما ماهِ رخِ دوست تمام است
در مذهبِ ما باده حلال است و ليكن * بىروىِ تو ، اى سروِ گل اندام حرام است
در مجلسِ ما عطر مياميز كه ما را * هر لحظه ز گيسوىِ تو خوشبوى مشام است
گوشم همه بر قولِ نى و نغمهء چنگ است * چشمم همه بر لعلِ لب و گردشِ جام است
از چاشنىِ قند مگو هيچ و ز شكّر * زانرو كه مرا در لبِ شيرينِ تو كام است
تا گنجِ غمت در دلِ ويرانه مقيم است * همواره مرا كوىِ خرابات مقام است
از ننگ چه گويى كه مرا نام ز ننگ است * وز نام چه پرسى كه مرا ننگ ز نام است
مىخواره و سرگشته و رنديم و نظرباز * وان كس كه چو ما نيست درين شهر كدام است ؟
با محتسبم عيب مگوييد كه او نيز * پيوسته چو ما در طلبِ عيشِ مدام است
حافظ ، منشين بىمى و معشوقه زمانى * كايّامِ گل و ياسمن و عيدِ صيام است
* توضيحات :
بر ( آغوش ) كام ( آرزو ) بىروى تو ( بدون ديدار معشوق ) همه ( هميشه - تماما - قيد ) چاشنى ( مزه ) قول ( ترانه ) مياميز ( آميخته مكن ) ننگ ( رسوايى بر اثر عشق ) مدام ( پيوسته ) نظرباز ( عاشق ) صيام ( روزه ) گردش ( دور زدن ) گنج غم ( تشبيه ) معنى بيت ( 2 ) ( بگو كه در اين محفل شمع روشن نكنيد زيرا كه امشب انجمن ما از روشنايى چهره محبوب روشن است و همه جا را نور فراگرفته است ) معنى بيت ( 3 ) ( در مذهب ما شراب خوردن حلال و مباح مىباشد اما اى سرو گل اندام من بىروى و چهره تو اين نوشيدن حرام است ) يعنى در مذهب عشاق رنج و تلخى مطبوع است . معنى بيت ( 7 ) ( تا گوهر عشق تو در ويرانسراى دل من جاى دارد ، پيوسته منزل من در كوى ميكدهء معرفت خواهد بود ) .
* ترجمه :
* نتيجهء تفأل :
1 - زياد به دنيا و امور آن دلبسته مباش خود و ديگران را براى زرق و برق آن به رنج و ناراحتى دچار مكن كه قارون با آن همه گنج رفت .
2 - بيت هشتم غزل را توجه كنيد كه خواجه مىفرمايد : ( از ننگ و عار چه مىگوييد و از عواقب آن سخن مگوييد زيرا من اين معروفيت و شهرت را از ننگ بدست آوردم و همچنين از نام من مىپرسى در صورتى كه من از نامى بودن ننگ دارم ) خود حديث مفصل بخوان .
3 - در بيت آخر خواجه مىفرمايد : ( اى حافظ ، هيچ زمانى بدون مى و معشوق مباش ، زيرا ايام گل و ياسمن است و روز عيد رمضان ) . عزيزم زمان را به كف بگير و ترديد و دودلى را از دل بيرون كن و با توكل بر خداى يگانه اقدام كن و همين پنجشنبه به يكى از مشاهد متبركه برو و نذرى و دعايى كن و سوره مباركه « الزمر » را با معنى و حضور قلب از آيه 30 تا 65 بخوان كه گشايش بسيار است و در طول هفت روز هفته هر شب هنگام خواب تسبيح حضرت زهرا ( س ) را بخوان .
4 - اين نيت با توجه به شرايط فوق و كوشش و تلاش از جانب شما حتما عملى مىشود به شرط آنكه دقيقا انجام گيرد .
5 - ملاقاتى روى داده كه شما را پريشان كرده ، علتش عجله و شتابزدگى از جانب شما و عدم آگاهى از جانب اوست كه بايد مقدمات كار فراهم مىشد ، لذا با يكى از نزديكان در اينباره مشورت كنيد .
6 - از ننگ و عار نترسيد و واهمه شما بىمورد مىباشد بلكه با كمى انديشه و فكر و تلاش حتما عملى مىگردد .
7 - مسافرت بسيار خوبست از سفر كرده فعلا اطلاعى نيست ، فروش را توصيه مىكنم ولى خريد صلاح نيست ، فعلا معامله نبايد انجام بگيرد چون مقدماتش آماده نمىباشد ، جلوى پاى شما سنگ مىاندازند ، شما مقاومت كنيد و بيمار بهبودى نسبى مىيابد ، نگران نباش حتما به آرزويت مىرسى .
8 - حضرت على ( ع ) فرمودند : به خدا پناه مىبريم از علمى كه سود ندهد و آن علمى است كه عمل به آن ضد اخلاص باشد .