و بديهى است كه چنين عملى سوء ادب با خداوند سبحان است و انبيا - صلوات اللّه عليهم - كه معلم آداب عبوديت بودند ، شكوه إلى اللّه تعالى را در شدائد و بلايا به ما آموختهاند و خداوند متعال بلايا و مصائب را نازل مىكند تا مبتلايان و گرفتاران به سوى او شكوه برند - نه به غير او - كه در اين صورت از صابرانند
« و اللّه يحبّ الصابرين . »
انبساط در شكوى و سؤال
معنى انبساط در شكوى و سؤال ، عبارت است از اظهار آنها به مقتضاى طبع و سجيّه دور از تكلّف ناشى از خوف يا رجا كه ريشههاى جبن و تملّقند و انبساط به معنايى كه گفته آمد از احوال صاحبدلان و عارفانى است كه متحقق به جمال احديتند و خوف و رجا از جلال احدى انتشا مىيابند ، و انبساط از جمال حق تعالى و بسط آن حضرت نشأت مىگيرد ، و بسط الهى فراگير همهء اشيا و چيزى او را در بر نمىگيرد و ممكن هم نيست كه در بر گيرد و آن ذات اقدس رفيع الدرجات و المنزلات است . « دنا في علوّه و علا في دنوه » تا بادنى الدرجات ، بسط حضرتش گسترده است و استقراض مىكند :
من ذا الذي يقرض اللّه قرضا حسنا فيضاعفه له »
« 1 » و در هر درجه و منزل گرچه دانى باشد ، بارى تعالى رفيع الدرجه در آن دنوّ و عالى الشان در آن نزول است و اين بسط الهى است كه به ارباب قلوب و اولياء اللّه تعالى حال انبساط موهبت فرموده كه دور از تكلفات
هامش
( 1 ) بقره - 245 .