و رسائل فى حلّ غوامض المسائل » مىباشد . « 1 »
20 . علامه آيت اللّه شيخ على محمّد خان نظام الدوله صدر اصفهانى ( 1222 - 1276 ق )
فقيه اصولى ، محدث رجالى ، اديب شاعر رياضى ملا على محمّد خان نظام الدوله يكى از مفاخر علماى نجف اشرف به شمار مىرفت . وى در آغاز از سوى فتحعلى شاه قاجار ، حكومت كاشان را برعهده داشت و در همان زمان از حاج ملا احمد نراقى به دريافت اجازه نائل آمد . او در سال 1247 ق ، شبانه از محل حكمرانى خويش فرار كرد و براى تحصيل علم به نجف اشرف شتافت و در محضر صاحب جواهر و ملا مقصود على غروى ، زانوى ادب به زمين زد و مبانى علمىاش را استوار ساخت . او در كاظمين هم از درس ميرزا حسن - فرزند حكيم ملا على نورى - فلسفه و كلام را بياموخت .
وى در سواركارى ، تيراندازى ، خطاطى ، گردآورى كتب نفيس و تأليفات متعدد علمى دستى توانا داشت و نسلى متقى و صالح و دانشمند از خود به يادگار گذاشت .
برخى از آثارش عبارتند از :
كشف الابهام ( فقه ) ، معارج القدس ( كلام و فلسفه ) ، الشهاب الثاقب ( ردّ صواعق ابن حجر ) ، اصول الفقه ، رجال ( 2 ج ) ، سلافة الوزراء ( در عرفان و اخلاق ) ، ديوان شعر ( عربى و فارسى ) ، نور الابصار ، النحو و الصرف ، الامامة ، تقريرات درس صاحب جواهر و بسيارى ديگر .
او از دختر فتحعلى شاه قاجار ، فرزندانى به جاى نهاد كه همه از علماى نجف بودند و اينك ، خاندان ايشان به آل حاج اسد خان و آل نظام الدوله شهرت دارند .
وى در هشتم ذى الحجة الحرام 1276 ق در نجف درگذشت و در مدرسه صدر -
هامش
( 1 ) . تراجم الرجال ، ج 2 ، ص 565 .