آن برآمد ، اما مواضع حكيمانه و ايستادگى قهرمانانه اين مرجع فقيد باعث شد تا سر دشمن به سنگ خورده و از فكر باطل خود نااميد گردد .
آرى آيت اللّه فقيد يكه و تنها در برابر اذيت و آزارهاى رژيم بعث ايستاده و سالهاى سخت و سياه دوران جنگ تحميلى و پس از آن ، زندانى شدن و به شهادت رسيدن ياران خود را تحمل كرد ، اما حوزه را از خطر نابودى نگاه داشت . اينك پس از وفات آن زعيم بزرگ دست نياز به درگاه خداوند ، بلند نموده و حيات و بقاء حوزه نجف را خواستاريم .
از ديگر تأثيرات وجودى آيت اللّه خويى در حوزه علميه نجف ، احياء و رواج درس تفسير و علم رجال بود . هرچند پيش از معظم له برخى از بزرگان حوزه همچون حضرت آيات : علامه شيخ محمّد جواد بلاغى و مرحوم شيخ عبد الحسين رشتى در دانش تفسير قلم زده و به آن اهميت مىدادند ولى هنوز در عداد علوم رايج حوزه و در رديف فقه و اصول قرار نگرفته بود ، حتى زمانى فرارسيد كه به غير از فقه و اصول در حوزهء علمى نجف هيچ دانش ديگرى تدريس نمىشد ، نه رجال و درايه و نه تفسير و فلسفه . و اين آيت اللّه خويى بود كه با تدريس تفسير و احياء دوبارهء علم رجال اين دو دانش ارزنده را از گوشه انزوا به درآورده و آن را در شمار علوم رسمى حوزه قرار داد .
يكى ديگر از آثار ايشان در حوزه نجف رايج نمودن نگارش تقريرات بود .
مجلس درس باعظمت ايشان مالامال از علما و فضلا بود و ترغيب و تشويق آنان به نگارش تقريرات از طرف استاد و نظر دقيق و تأييد وى در برخى از آن نوشتجات ، باعث شد تا اغلب شركتكنندگان دست به قلم برده و تقريرات درسهاى فقه و اصول و تفسير ايشان را بنويسند .
پيشتر گفتيم كه ايشان يكى از مهمترين عوامل حركت علمى در حوزهء معاصر نجف بوده و درس ايشان تأثير بسيارى بر درسهاى ديگر نجف مىنهاد ، و همين رواج نوشتن تقريرات در درس ايشان سبب شد تا شاگردان ديگر بزرگان حوزه نجف
اختران فقاهت ( فارسى ) — صفحة 374
مساهمون: ناصر الدين انصارى قمى
ص٣٧٤