مقاله اولى : در بيان شمهاى از حقيقت حال علم و علما
ببايد دانست كه آدمى از ديگر حيوانات به گوهر دانش و بينش گرامى گشته است و بواسطهء عقل و دانائى از آفرينش بر سر آمده و همه را به فرمان خود در آورده ، چنان كه كريمه
« وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ »
« 1 » بدان اشاره فرموده .
هر چه در اين سرا بود * جمله از آن ما بود
آمدهام كه مال خود * جمع كنم بدر برم
و اين گوهر دانش اگر چه انواع بسيار دارد و ليكن ، از ميان همه برگزيده و گرامى ، دانش حكمت است كه در شأن او آمده كه
« وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً »
« 2 » [ چه ] از آن علم ، حقيقت اشياء هويدا مىگردد و خصوصا شناخت نفس خويش كه سرمايه تحصيل حقايق و معارف الهى است كه از آنجا معرفت مبدأ و معاد كه انبياء - صلوات اللّه عليهم - به جهت آن فرستاده شدهاند حاصل توان كرد .
سالها فكر من اين است و همه دم سخنم * كه چرا غافل از احوال دل خويشتنم
ز كجا آمدهام آمدنم بهر چه بود * به كجا مىروم و چيست مآل شدنم
و اين علم حكمت را در زمان پيشين از انفاس مرسل - عليهم السلام - زيركان ، هر عصر فرا گرفتهاند و به عالميان رسانيدهاند و از پرتو سخنان وحى نشان ايشان ، جهانيان را بدين رهنمائى نموده .
هامش
( 1 ) - جاثيه / 13 .
( 2 ) - بقره / 269 .