اين آيتها فرستاد كه
« يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَ لا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ »
« 1 » اى اهل كتاب ، غلو و افراط مكنيد در دين خود و نگوييد بر خدا مگر سخن حق ، پس وجود عيسى ( ع ) را مثلى زد كه
« إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ »
باز هم فهم نكردند تا آيت مباهله نازل شد ، و حضرت پيغمبر ( ص ) خبر داده است كه « در امت من از آن جنس علماى كج فهم بر خيزند كه مراد سخن فهم نكنند و خلق را در ضلالت افكنند چنان كه مىفرمايد « اتخذوا للناس رؤسا جهالا فسئلوا فافتوا به غير علم و اضلوا » و امثال اين اخبار بسيار است .
شرط پنجم : كه بعد از گردن نهادن فرمان خداى عز و جل بشروط كه مذكور شد همه كردنيها و نا كردنيها را به عمل آورد و اين مرتبه پنجم است از ايمان ، و كفرى را كه به ازاء اين مرتبه است ، فسق و عصيان خوانند و اطلاق كفر بر آن بر سبيل مجاز است ، چنان كه حق تعالى مىفرمايد
« وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ »
« 2 » چون [ چه ] اين مرتبه داخل در اصل و حقيقت ايمان نيست ، بلكه او كمال ايمان است چه بفقد اين مرتبه مستحق خلود در آتش نمىگردد بلكه مستحق دخول در آن مىشود و بس و لكن چون ايمان بدون اين مرتبه رفع عذاب نمىكند ، پس گويا خود نيست و لهذا در حديث نبوى وارد است كه « لا يزنى الزانى حتى يزنى و هو مؤمن و لا يشرب الشارب حين يشرب و هو مؤمن و لا يسرق السارق حين يسرق و هو مؤمن » « 3 » يعنى هيچ زنا كننده زنا نكند و مومن باشد و هيچ خمر
هامش
( 1 ) - نساء / 171 .
( 2 ) - آل عمران / 97 .
( 3 ) - مجمع الزوائد ج 1 ص 100 ، 101 ، الترغيب و الترهيب ج 3 ص 249 .