زمان امامام معصوم عليهم السّلام و پس از آنان نيز اين مطلب بسيار روشن است ، زيرا علومى كه مربوط به حوزهء فرهنگ و ادب عرب مىشود ، علم شيمى ، رياضى و . . . از آن زمان بوده و پس از آنان نيز ، افرادى ؛ مانند فارابى ، بوعلى سينا ، محمد بن زكرياى رازى كاشف الكل ، و . . . كه جهان امروز وامدار آن بزرگ مردان انديشه است از ميان حوزههاى دين برخاستهاند .
2 . برخى از آموزههاى قرآنى و دينى كه بشر آن روز ، توجه به علمى بودن آن نداشتهاند امروزه برخى از دانشمندان جهان همواره در صدد اثبات آن برآمده و مىآيند ؛ مانند اشارهء قرآن به برخى ميوهها ؛ نظير خرما ، انگور و . . . ، يا سخن قرآن كه مىفرمايد
وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ
، كه خود مىتواند تلاش افراد انديشمند را به دنبال داشته و به پيشرفت علم كيهان شناسى ، نجوم و شيمى و توجه به فوائد فراوان ميوهها و . . . كمك نمايد .
3 . جنبهء علمى دين موجب پيشرفت علوم تجربى مىشود ؛ زيرا دين نيازهاى جديد و خاصى ايجاد مىكند كه منجر به فراگيرى و رشد علوم مىشود . براى مثال : اداى نماز ، احتياج به وقت شناسى و قبله شناسى دارد . از اين رو ، مسلمانان در علم نجوم و جغرافى پيشرفت چشمگيرى داشتهاند .
4 . در بطن دين ، حقيقت جويى ، تعقيب و تشويق آن وجود دارد . از اين جهت دينداران افرادى حقيقتجو هستند و به دنبال كشف آن مىروند و همين مطلب زير بناى پيشرفت علوم بشرى است ، و به عبارت ديگر : ديد مثبت اديان الهى به علم و حقيقت موجب اقبال مردم به دانش شده است . « 1 »
ب . تأثيرات علم در دين
برخى از تأثيرات مهم علم در دين عبارتند از :
1 . اثبات اعجاز علمى قرآن كريم با پيشرفت علوم ، پرده از اسرار نهفتهء قرآن كريم تا حدودى برداشته و علمى بودن اين كتاب آسمانى را به اثبات رسانده ، و ثابت كرده است در زمانى كه مردم هيچ آگاهى از مطالب علمى نظير مراحل و تطورات جنين ، مسائل نجومى و . . . نداشتهاند ، خبر دادن از آنها نوعى معجزه شمرده مىشود .
هامش
( 1 ) دكتر رضايى ، تفسير علمى قرآن كريم / 242 .