ب . روايات
عمرو بن قيس ، عن ابى جعفر عليه السّلام قال : سمعته يقول : « انّ اللّه تبارك و تعالى لم يدع شيئا يحتاج اليه الامّة الى يوم القيامة الّا انزله فى كتابه و بيّنه لرسوله » « 1 »
عمرو بن قيس مىگويد :
شنيدم از امام باقر عليه السّلام كه مىفرمايد : خداوند تبارك و تعالى هيچ چيز را كه مسلمانان تا روز قيامت به آن نياز داشته باشند فرو گذار نكرده است . مگر اين كه آن را در قرآن نازل كرد ، و براى رسول خود بيان نموده است .
در روايت ديگرى امام صادق عليه السّلام مىفرمايد :
« فليس من شىء الّا فى الكتاب تبيانه ؛ « 2 »
هيچ چيز در هستى وجود ندارد ، مگر اين كه در قرآن بيان شده است » .
افرادى ؛ مانند غزالى ، سيوطى ، و زركشى به سخنان صحابه نيز استدلال كردهاند ؛ از جمله اين كه ابن مسعود گفته است : « من اراد علم الاولين و الآخرين فليتدبّر القرآن ؛ « 3 » كسى كه علوم اولين و آخرين را مىخواهد در قرآن انديشه كند . »
و نيز گفته است : « انزل فى القرآن كل علم و بيّن لنا فيه كلّ شىء لكن علمنا يقصّر عما بيّن لنا فى القرآن ؛ « 4 » در قرآن هر علمى نازل شده و هر چيزى براى ما ( كه نيازمند آن هستيم ) بيان شده است ، لكن علم و دانش نسبت به آنچه براى ما بيان شده ، كم است و نمىتوانيم آن را از قرآن بفهميم » .
ج . باطن قرآن
برخى ؛ مانند غزالى با تقسيم بندى علوم به « قشرى ، و لباب » علم لباب را همان علوم باطنى دانستهاند كه دربردارندهء علوم فراوانى مىباشد . « 5 »
د . علوم و فرضيات
هر چه علم و دانش بشرى پيشرفت مىكند و انسان به كشف تازهاى مىرسد ، پردهاى از
هامش
( 1 ) تفسير عياشى ، ج 1 / ص 6 .
( 2 ) همان ،
( 3 ) الاتقان ، ج 2 / 126 .
( 4 ) ر . ك : ذهبى ، التفسير و المفسرون ، ج 2 / 351 ، به نقل از : الاكليل ، 2 .
( 5 ) احياء العلوم ، ج 1 / 260 .