16 . الدرّ المصون فى علوم الكتاب المكنون
اين كتاب معروف به « اعراب المسلمين » است و تأليف علامه شهاب الدين ، ابو العباس احمد بن يوسف بن محمد بن عبد الدائم حلبى مصرى ( متوفاى 756 ق ) است . او متخصّص در ادبيات عرب ، شافعى مذهب و هم عصر ابو حيان بود . در وصف كتاب گفتهاند : نخستين تأليفى است كه در علم اعراب القرآن ، جمع بين علوم پنجگانهء عربى ؛ يعنى اعراب ، صرف ، لغت ، معانى و بيان نموده است .
قرن نهم
17 . نظم الدرر فى تناسب آيات و السور
، برهان الدين بن عمر البقاعى ( متوفاى 885 ق ) .
قرن دهم
18 . تناسق الدرر فى تناسب السور
، جلال الدين سيوطى ( متوفاى 911 ق ) .
قرن سيزدهم
19 . تفسير روح المعانى
، شهاب الدين ، محمود آلوسى ( متوفاى 1217 ق ) . برخى از معاصرين مىگويند : اين تفسير ادامهء تفسير كشاف زمخشرى در اهميت دادن به مسائل بلاغى و نحوى است .
قرن چهاردهم
20 . المنار
شايد بتوان تفسير المنار ، تأليف شيخ محمد عبده را از تفاسير ادبى برشمرد . « 1 »
تفسير بيانى در عصر جديد
در عصر حاضر ، عدهاى از مفسران به بررسى بيانى قرآن ، به شكل جديدى پرداختهاند اين روش اگر چه داراى مراحل گوناگون است ، اما خلاصهء آن عبارت است از : استقراء لفظى در
هامش
( 1 ) اتجاهات التفسير ، ج 3 / 875 .