2 / 2 دعاى امام در صبح عاشورا « 1 »
320 . الإرشاد - از امام زين العابدين عليه السلام - : صبح [ عاشورا ] ، چون امام حسين عليه السلام چشم گشود و لشكر [ دشمن ] را ديد ، دستانش را بالا برد و گفت : « خداوندا ! تو تكيهگاه من در هر سختى ، و اميد من در هر گرفتارى هستى . در هر رويدادى كه براى من اتّفاق مىافتد ، تو تكيهگاه و ساز و برگِ منى . بسى پريشانى [ ها ] كه دل ، در آن [ ها ] سست مىشود و چاره ، اندك مىگردد و دوست ، انسان را وا مىگذارد و دشمن ، شماتت مىكند كه من ، از سرِ رغبت به تو ، و نه ديگران ، شكايتش را نزد تو آوردهام و تو در آن ، برايم گشايش قرار دادهاى و آن را بر طرف ساختهاى ! تو ، ولىّ هر نعمت و صاحبِ هر نيكى و نهايتِ هر مقصودى هستى » . « 2 »
2 / 3 سخن گفتن زُهَير بن قَين با لشكر كوفه
321 . تاريخ الطبرى - به نقل از كثير بن عبد اللَّه شَعْبى - : هنگامى كه لشكر ما به سوى حسين عليه السلام حركت كرد ، زُهَير بن قَين ، غرق در سلاح و سوار بر اسبش - كه دُمى پُرمو
هامش
( 1 ) اين جمله ، مشهور است كه : « كُلُّ يَومٍ عاشوراءُ وكُلُّ أَرضٍ كَربَلاءُ » . گاهى بر آن افزوده شده : « وَكُلُّ شَهرٍ مُحَرَّمٌ » . گاهى نيز ديده مىشود كه آن را به اهل بيت عليهم السلام نسبت مىدهند ، در حالى كه چنين مطالبى در منابع حديثى ديده نمىشود ؛ امّا مضمون آن ، ضمن اشعار محمّد بن سعيد بوصيرى ( ق 7 ق ) در رثاى امام حسين عليه السلام و يارانش آمده است . متن شعر او ، اين است :كلُّ يومٍ وكلُّ أرضٍ لِكَربى * فيهِمُ كربلاءُ وعاشوراهر روزى و هر سرزمينى ، به خاطر اندوه من بر [ مصيبت ] آنان ، كربلا و عاشوراست .
احتمالًا همين شعر ، ريشه اصلى آن جمله مشهور باشد ( أعيان الشيعة : ج 1 ص 625 ، الدرّ النضيد : ص 18 ) .
( 2 )
لَمّا صَبَّحَتِ الخَيلُ الحُسَينَ عليه السلام ، رَفَعَ يَدَيهِ وقالَ : اللَّهُمَّ أنتَ ثِقَتي في كُلِّ كَربٍ ، ورَجائي في كُلِّ شِدَّةٍ ، وأنتَ لي في كُلِّ أمرٍ نَزَلَ بي ثِقَةٌ وعُدَّةٌ ، كَم مِن هَمٍّ يَضعُفُ فيهِ الفُؤادُ ، وتَقِلُّ فيهِ الحيلَةُ ، ويَخذُلُ فيهِ الصَّديقُ ، ويَشمَتُ فيهِ العَدُوُّ ، أنزَلتُهُ بِكَ وشَكَوتُهُ إلَيكَ رَغبَةً مِنّي إلَيكَ عَمَّن سِواكَ ، فَفَرَّجتَهُ وكَشَفتَهُ ، وأنتَ وَلِيُّ كُلِّ نِعمَةٍ ، وصاحِبُ كُلِّ حَسَنَةٍ ، ومُنتَهى كُلِّ رَغبَةٍ 323
( الإرشاد : ج 2 ص 96 ؛ تاريخ الطبرى : ج 5 ص 423 ) .