در واپسين سالهاى حكومت طغرل ، تحولى بزرگ در مكه رخ داد و خاندان هواشم كه رقيب اصلى سليمانيان بودند ، بر مكه تسلط يافتند . هواشم از فرزندان ابوهاشم محمد بن حسن بودند كه به سال 454 ه . ق به رهبرى امير محمد بن جعفربن شكر بن ابوالفتوح بر آخرين حكمران سليمانيان چيرگى يافتند و آنان را به يمن راندند . آنگاه محمد در نخستين قدم براى جلب نظر فاطميان ، به نام خليفه المستنصر خطبه خواند . « 1 » در سال بعد ، حكمران مكه تغيير سياست داد و نام خليفه فاطمى را از خطبه انداخت . المستنصر براى اعاده خطبه به على بن محمد صليحى اجازه داد تا به مكه لشكركشى كند و او ، حكمران مكه را واداشت تا ديگر بار به نام خليفه فاطمى خطبه بخواند . « 2 »
در حكومت طغرل و پس از اجراى فرمان او براى لعن شيعيان و اشعريان و شافعيان بر منابر شهرها كه به تحريك وزيرش ، عميدالملك كُنُدرى حنفى مذهب صورت گرفت ، ابوالمعالى جوينى به همراه دانشمندان شهرهاى مختلف از جمله ابوالقاسم قُشَيْرى ، خراسان را معترضانه ترك كرد . وى به مكه و مدينه رفت و كنار خانه خدا ساكن شد . او به مدت چهار سال در مكه كرسى تدريس و فتوا برپا كرد . او در اين مدت به مدينه نيز رفت و آمد داشت و از همين رو ، به امام الحرمين شهرت يافت . « 3 »
2 . آلب ارسلان ( 455 - 465 ه . ق )
روابط رسمى و عملى سلجوقيان با اشراف حجاز پس از مرگ طغرل و از زمان حكومت آلب ارسلان سلجوقى شروع شد . اين سلطان سلجوقى با توجه به اقتدار و
هامش
( 1 ) . تاريخ ، ابن خلدون ، ج 4 ، ص 132 .
( 2 ) . همان ، ص 274 .
( 3 ) . الكامل ، ج 10 ، ص 33 ؛ وفيات الاعيان ، ابن خلكان ، ج 3 ، ص 169 .