جداً ممّا يلي القبلة فيها محراب يقال إنّها مبرك ناقةالنبيّ و موضع هذه المدرسة كانت دار أبي أيّوب الأنصارى التي أقام فيها النبيّ سبعة أشهر » . « 1 » پس از ويرانى مدرسه در قرنهاى 10 / 11 ه . ق . در سدهء دوازدهم هجرت ، خانهء ابوايّوب انصارى را به صورت مسجدى با گنبد و محراب بازسازى كردند و به تصريح على بن موسى در « وصف المدينة منوّره » « 2 » آن را به زاويةالجنيد شهرت دادند . « 3 » اين بنا تا سال 1352 ه . ق . پا برجا ماند و مورد توجّه زائران و عالمان بود ؛ ولى بعدها بر اثر عدم اعتقاد به حفظ چنين آثارى در مجامع دينى حجاز ، رو به خرابى نهاد و با احداث دكانهايى ، اهميّت تاريخى آن از برابر چشمان همگان به دور افتاد .
هماكنون ساختمان محلّ خانهء ابوايّوب كه در فاصله دهمترى سمت قِبلى ركن جنوب شرقى مسجد نبى قرار دارد ، از دو طبقه تشكيل شده است :
طبقهء فوقانى آن مخروبه است و آثار قديمى محراب را به وضوح مىتوان در آنجا ديد و در قسمت زيرين ، دكانهايىاست كهبادادوستد در آن ، چهرهء خانه را پنهان ساختهاند .
در گذشته ، خانه در قسمت شمالىِ كوچهء حبشه جاى داشته و هماكنون از مغرب آن به گذرگاهى متّصل است كه حدّ فاصل آن ، كتابخانهء « عارف حكمت » قرار دارد .
مؤلّف حقير پس از تحقيقات فراوان ، به منظور بررسى آثار بجاماندهيى كه از قدمت بناى مذكور حكايت كند ، به نتيجهاى نرسيد و با توجّه به مشكلاتى كه بر سر راه اينگونه تحقيقات در شهر مدينه ، خصوصاً اطراف مسجد نبى وجود داشت ، مأيوس از تكميل بررسىها جز توسّل راهى ديگر نداشت . روزى از ايّام بر حسب اتّفاق در پشت درب آهنين دكانى مقابل « كتابخانهء عارف حكمت » سنگنوشتهاى جلب نظر نمود كه با خطّى زيبا روى آن ، چنين كتيبه كرده بودند :
هامش
( 1 ) . « مدرسه داراى دو تالار بزرگ و كوچك است و ايوان غربى تالار كوچك ، خزانهء بسيار كوچكى پس از قبله وجود دارد كه داراى محرابى است . گويند اين همان جاى نشستن شتر پيامبر است .
محل اين مدرسه منزل ابو ايوب انصارى بوده كه پيامبر مدت هفت ماه در آنجا اقامت نمودند . »
( 2 ) . تأليفيافته در 1300 ق .
( 3 ) . همچنين نك : محمّد لبيب البتنونى ، رحلة الحجازيه .