پايدارى پيامبر صلى الله عليه و آله و گروه فداكار
فرار و گريز مسلمانان ، كه علت عمدهء آن ، وحشت و هرج و مرج بود ، پيامبر صلى الله عليه و آله را سخت متأثر كرد . او ، احساس كرد كه اگر لحظهاى تأخير كند ، محور تاريخ دگرگون شده و اجتماع بشر ، مسير خود را عوض مىكند و سپاه شرك ، سپاه توحيد را درهم مىكوبد . از اين لحاظ ، روى مركب خود با صداى بلند گفت : « يَا أَنْصَارَ اللَّهِ وَ أَنْصَارَ رَسُولِهِ ، أنا عَبْدُ اللَّه وَ رَسُولُه » ؛ « اى ياران خدا و ياران پيامبر ! من بندهء خدا و پيامبر وى هستم . » اين جمله را گفت و سپس استر خود را به سوى ميدان نبرد - كه سربازان مالك آنجا را جولانگاه خود قرار داده و گروهى را كشته و مىكشتند - حركت داد . سپاهيانِ فداكارى ، همچون امير مؤمنان و عباس و فضل بن عباس و اسامه و ابو سفيان بن الحارث ، كه از آغاز نبرد لحظهاى از پيامبر صلى الله عليه و آله غفلت نورزيده و نگهبان جان او بودند ؛ همراه او حركت كردند . « 1 » پيامبر صلى الله عليه و آله به عموى خود عباس كه صداى بلند و رسايى داشت دستور داد ، كه مسلمانان را به صورت زير صدا بزند : اى گروه انصار كه پيامبر صلى الله عليه و آله را يارى كرديد ؟ و اى كسانى كه در زير درخت رضوان با پيامبر صلى الله عليه و آله بيعت كرديد ! كجا مىرويد ؟ پيامبر صلى الله عليه و آله اينجا است ! نداى عباس كه به گوش آنها رسيد ، حميّت و غيرت دينى آنها را تحريك كرد . فوراً همگى گفتند : لبيك ! لبيك ! و دليرانه به سوى پيامبر صلى الله عليه و آله بازگشتند .
نداى پياپى عباس - كه سلامت پيامبر صلى الله عليه و آله را نويد مىداد - موجب شد كه دستههاى فرارى با ندامت و پشيمانى عجيبى به سوى پيامبر صلى الله عليه و آله بازگردند ؛ و صفوف خود را در برابر دشمن منظم و فشردهتر سازند . مسلمانان به دستور پيامبر صلى الله عليه و آله و براى پاك كردن لكهء ننگين فرار به حملهء عمومى دست زده و در اندك زمانى دشمن را به عقبنشينى و فرار مجبور ساختند . پيامبر صلى الله عليه و آله ، براى تشجيع مسلمانان مىفرمود : من پيامبر خدا هستم و هرگز دروغ نمىگويم ؛ و خدا وعدهء پيروزى به من داده است . اين تدبير نظامى باعث شد كه جوانان هوازن و ثقيف و مردان جنگجوى آنان ، زنان و احشام خود را ترك گفته و با دادن تعدادى كشته به منطقهء
هامش
( 1 ) . واقدى ، در مغازى گوشهاى از جانبازىهاى امير مؤمنان عليه السلام را در ج 3 ص 602 آورده است .