در داخل و خارج ، چنين برمىآيد كه از طبقه اشراف و حاكم جامعه بوده است .
اين مسير به آن دليل انتخاب شده كه از در آن زمان ، بندر عباس كشتى مستقيم به جده نمىرفت و وى به ناچار به بمبئى رفته تا همراه حجاج سنى و شيعه آن بلاد ، با كشتى عازم حج شود ؛ هرچند برحسب روحيات زنانه ، تحمل وضعيت بهداشتى كشتى و بعض افرادى كه رعايت اين جهات را چه در بمبئى و چه در داخل كشتى نمىكردهاند ، رنجآور بوده است .
وى ده روز را در بمبئى مىماند و به ديدن شهر و باغ وحش و باغ ملكه انگليس مىرود كه اين بخش از سفرنامه براى معرفى وضعيت بمبئى و جنبههاى تمدنى و نوين آن جالب است .
3 . سفرنامه سوم ، مربوط به ميرسيد احمد هدايتى ( 1334 ش ) است كه در شعبان 1338 ق از ايران به عراق و از راه دريا بهوسيله كشتى پُستى و دولتى به كراچى و سپس بمبئى و بعد از راه دريا به بندر جدّه رفته و در مسير بازگشت نيز سرى به كراچى و بمبئى زده و سپس به عتبات عراق رفته و در پايان به ايران بازگشته است .
در ديدار از كراچى ، به ديدن باغ وحش و بتخانه شهر كراچى رفته است كه مصادف با شورش استقلالطلبان هند بوده است .
وى هنگامىكه قصد داشته از بصره و عشّار با كشتى به جده برود ، چنين مىنگارد :
مراجعت به عشّار كرديم ؛ معلوم شد كشتى سيار ما بين بصره و جده يكى بيشتر نيست و عده كافى مسافر گرفته و ما بايد بليط كشتى بين بصره و كراچى گرفته ، از آنجا با كشتى ديگر به جده برويم .
جالب اينكه در كراچى هم موفق به تهيه كشتى نشده و با راهنمايى مطلعين و با زحمت فراوان عازم بمبئى مىشود تا به همراه حجاج كاروان ، از بمبئى عازم جده شوند و پس از فراز و نشيبهاى فراوان ، با كشتى « نورانى » عازم مىشوند و پس از
سفرنامه عتبات ( هند و حج ) ( فارسى ) — صفحة 24
مساهمون: محمد تقوى قزوينى
ص٢٤