تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحه 329

ميكردند لكن نزد علماء جديد محقق و ثابت گرديده كه هر شبانه روزى زمين يك دفعه بدور خود ميچرخد و اين آيه ( فَنِعْمَ الْماهِدُونَ ) كشفيات امروزه را تأييد ميگرداند و يكى از معجزات قرآن بشمار ميرود . از اين آيه راجع بخلقت زمين دو مطلب بسيار دقيق توان استخراج نمود جمله اول ( وَ الْأَرْضَ فَرَشْناها ) زمين را تشبيه بفرش مينمايد كه براى سكونت و قرارگاه تهيه مينمايند . و جمله دوم ( فَنِعْمَ الْماهِدُونَ ) اشاره به اينكه اين زمين كه فرش شما است و بطور استراحت در آن زندگانى مينمائيد مثل گهواره‌اى ماند كه براى اطفال تهيه مينمايند على الدوام در حركت و رفت و آمد خواهد بود . حسن كلام در اينجا است كه با اينكه هميشه در حركت مىباشد تشبيه بفرشى نموده كه براى سكونت و استراحت زير پا پهن مىنمايند و هيچ حركتى از آن نمودار نيست اين است كه ذات متعال در اينجا خود را ستوده و در حسن خلقت فرموده مربى و خالق موجودات در نظام عالم چه خوب ترتيب داده . وَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنا زَوْجَيْنِ و از هر صنف از اصناف موجودات دو فرد آفريده شده كه هر يك جفت ديگرى است ( كل شيئى ) عموم دارد و شامل تمام اقسام و انواع موجودات ميگردد و مقصود از زوجين فقط نر و ماده از افراد بشر و حيوانات و انواع و اقسام آنان نيست چنانچه شايد بعضى چنين گمان كرده باشند بلكه شامل تمام ذره‌هاى موجودات امكانى ميگردد حتى مواد اصليه و عناصر كه مواد موجوداتند چنانچه در محل خود مبرهن گرديده و معلوم گشته همان ماده اوليه كه ( مادة المواد ) و عنصر اول نامند از دو اصل تركيب شده و آن را بنامهاى مختلف معرفى نموده‌اند گاهى آن را ( الكتريسته ) مثبت و منفى گويند ، و باعتبار ديگر ( نيرو و ماده ) يا انرژى و ماده نامند . خلاصه آيه بما ارائه ميدهد كه تمام موجودات امكانى مركب و از دو چيز تحقق پيدا نموده‌اند فرديت و وحدت و بساطت منحصر بذات ذو الجلال خداوندى