تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحه 256

ملوّث مينمودند و نرخها گران گرديد و صبح و شام نزد رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم ميآمدند و ميگفتند عرب‌ها سواره و تنها بدون اولاد و خدم و حشم نزد تو مىآمدند و ما با تمام تابعين و اهل و عيال و اثاثيه بدون آنكه با تو در مقام نزاع و جدال باشيم رسالت تو را پذيرفتيم پس بما چيزى بده كه صرف عيال و اطفال خود نمائيم اين بود كه اين آيه فرود آمد . كه اعراب اهل باديه از بنى اسد گويند ما ايمان آورده‌ايم اى محمّد صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم بگو شما ايمان نياورده‌ايد بگوئيد ما اسلام آورده‌ايم يعنى منقاد شده‌ايم و بشهادتين اقرار نموده‌ايم . مقصود از اسلام در اينجا بمعنى اعم است كه همان اقرار بشهادتين باشد كه به آن حفظ مال و جان مىشود نه اسلام بمعنى اخص كه مأخوذ از سلم و تسليم و منقاد گرديدن حكم خدا و رسول باشد و اسلام بمعنى اخص ايمانى است كه در قلب جاى گزين گرديده اين است كه هر مؤمنى بمعنى اخص مسلم هست لكن هر مسلمى بمعنى اعم مؤمن نيست . وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ إِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ اين آيه و آيه بعد اخبار از حال كسانى است كه ايمان آورده‌اند لكن هنوز ايمان در قلب آنها نفوذ ننموده آنها را بعلاماتى معرفى نموده : ( اول ) علامت دخول ايمان در قلب اين است كه مؤمن مطيع امر خدا و رسول گرديده و باوامر و نواهى حق تعالى سر فرود آورده و چنين كسى كه ايمان داخل قلب وى گرديده . لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ شَيْئاً اين آيه نظير آنجا است كه فرموده ( لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى ) « 1 » و اين آيات اگر چه اطلاق دارد كه خداى تعالى عمل هيچ عمل كننده‌اى را خواه