گرامىترين شما در نزد خداوند آن كسى است كه تقواى او زيادتر باشد . ( ابو الفتوح رازى ) از تأويلات نجميّه نقل ميكنند كه در توجيه آيه ( يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى ) گفته بيان آفرينش قلوب مردم است كه قلب خلق شده از ذكر يعنى روح و انثى يعنى نفس ( وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ ) يعنى قرار داديم قلب بنى آدم را دو صنف صنفى از آنها شعوبست مايل ميگردد بنفس و آن بمنزله امّ او است و چنين كسى صفات نفسانى بر او غالب ميگردد و صنفى از آنها قبائلند كه مايل ميگردند بأب و پدر كه آن روح است و غالب بر چنين اشخاصى صفات روحانى است ( لِتَعارَفُوا ) تا اينكه شعوب و قبايل يكديگر را بشناسند و با هم آميزش نمايند و كسانى كه نفس بر آنها غالب گرديده نبايد منافسه و مباهات نمايند بر ارباب عقول كه متصف بصفات روحانيه ميباشند زيرا صفات نفسانى ظلمانى است و صلاحيت تفاخر و مباهات ندارد چنانچه فرموده : ( إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ ) . و قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم ( الكرم للتقوى فاتقاهم من يكون ابعدهم من الاخلاق الانسانيه و اقربهم الى الاخلاق الربّانيه و التّقوى هى التحرزّ و المتقى من يتحرّز عن نفسه بربّه و هو اكرم على اللَّه من غيره « 1 » ( تفسير روح البيان ) قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا مفسرين در شأن نزول آيه چنين گويند در سال قحطى جماعت انبوهى از بنى اسد با تمام ذرارى و اولاد و اثاثيه زياد بمدينه آمدند و اظهار كلمه اسلام نمودند و در باطن ايمان نداشتند و براى گرفتن صدقات آمده بودند و از كثرت آنان مدينه تنگ شد و در مساجد و مقبرهاى مسلمانان منزل ميگرفتند و كوچه‌هاى مدينه را
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحه 255
پدیدآورندگان: سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
ص۲۵۵
پاورقی
( 1 ) - رسول اللَّه فرموده كرم از تقوى و پرهيزكارى پديد ميگردد ، متقىترين شما كسى خواهد بود كه دور تر باشد از اخلاق انسانيه و نزديكتر باشد باخلاق ربانيه و تقوى تحرز و اجتناب نمودن است و متقى كسى است كه دورى كند از نفس بسوى پروردگار و چنين كسى كريمترين و شريفترين مردم است نزد خداى تعالى از غير او .