ابن داود داراى تأليفات بسيارى در فقه - به شعر و نثر - و منطق ، ادبيات عرب ، عروض ، كلام و اصول فقه است كه در شرححال خودش در كتاب الرجال از آنها نام برده است . تأليفات او بالغ بر 30 تأليف است . « 1 »
ب ) تأليف
يادآورى مىشود كه شناخت اين كتاب و شيوه تأليف آن در شناخت سير تكامل كتب رجالى اهميت ويژهاى دارد و در ضمن مباحث معرفى اين كتاب با نكات خاص آن آشنا خواهيد شد .
1 . نام تأليف . در كتب تراجم از اين كتاب با نام كتاب الرجال ياد كردهاند . نام اختصارى اين كتاب در جوامع رجالى « د » است .
2 . انگيزه نگارش . ابن داود در مقدمه كتابش تصريح مىكند كه : با مطالعه اصول فقه و فروع فقهى متوجه شدم كه براى اجتهاد و خروج از تقليد ، نيازمند بررسى روايات ائمه هستم و بايد احاديث مختلف و متعارض را با قواعد اصولى نقد كنم و استنباطات اصحاب را در مسائل فرعى به اين ملاك بسنجم تا روايات حق را بپذيرم و مخالف آن را طرد كنم . بهنظرم رسيد لازمهء اين جريان ، دقت در احاديث شيعه امامى و راويان مقبول و غير مقبول است . از اينرو ، اين كتاب مختصر را كه برگزيده كتاب رجال شيخ طوسى و فهرست او و كتاب كشى و نجاشى و برقى و ابن غضائرى و غير ايشان است تصنيف كردم .
با توجه به اين نكته روشن مىشود كه انگيزه ابن داود از تأليف اين كتاب ، تأليف كتابى جامع و با شيوه آسان براى دسترسى به رجال ، به دليل تسهيل امر اجتهاد است . از اينرو از بهترين شيوه در تنظيم كتاب استفاده شده است و تنظيم كتاب براساس جرح و تعديل راويان صورت پذيرفته است .
3 . خصوصيات ساختارى . اين كتاب همچون كتاب خلاصة الاقوال براساس
هامش
( 1 ) . همان ، ص 75 - 76 ، رقم 126 .