فقال : خلق الشيء لا من شيء كان قبله ، ولو خلق الشيء من شيء إذاً لم يكن له انقطاع أبداً ، و لم يزل اللَّه إذاً ومعه شيء ، و لكن كان اللَّه ولا شيء معه ، فخلق الشيء الّذي جميع الأشياء منه ، وهو الماء « 1 » .
جابر جعفى گويد : مردى از علماى اهل شام خدمت امام باقر عليه السلام آمد و عرض كرد : خدمت شما آمدهام تا از شما پرسشى بنمايم ، كه كسى را نيافتم كه اين مسأله را براى من تفسير نمايد ، من اين پرسش را از سه گروه پرسيدهام ، و هر گروه پاسخهاى مختلفى دادهاند .
امام باقر عليه السلام فرمود : سؤال تو چيست ؟
عرض كرد : پرسشم اين است كه اوّلين آفريدهء خداى متعال از مخلوقاتش كدام است ؟ زيرا من از برخى پرسيدم ، گفتند : قدرت است ، و برخى ديگر گفتند : علم و دانش است ، و بعضى ديگر گفتند : روح است « 2 » .
امام باقر عليه السلام فرمود : آنها هيچكدام چيز درستى نگفتهاند ، اينك من به تو پاسخ مىدهم : همانا خداى متعال بود و چيزى جز او وجود نداشت ، او عزيز بود و حال آنكه عزّتى نبود ، زيرا او قبل از عزّت بود ( كه عزّت خدا به او مستند است ) ، و اين است معناى فرمايش خداى متعال كه مىفرمايد : « پاك و منزّه است پروردگار تو ، پروردگار عزّت ( و قدرت ) ، از آنچه آنان توصيف مىكنند » و او خالق بود در حالى كه مخلوقى نبود ، پس اوّلين چيزى كه خلق فرمود و همهء اشياء از آن است ؛ آن آب است .
سؤال كننده پرسيد : پس آن چيز را كه آفريد آيا از چيزى آفريد يا از هيچ چيز ؟
حضرت فرمود : آن چيز را نه از چيزى كه پيش از آن باشد آفريد ، و اگر آن چيزى را از چيزى خلق مىفرمود ، در آن موقع هرگز آن قطع نمىشد و پيوسته خدا با آن همراه مىشد ، و ليكن خداى متعال بود و چيزى با او نبود ، پس آن چيزى را آفريد
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : ج 57 ص 66 ح 44 ، عن التوحيد : ص 32 .
( 2 ) - اين حديث در روضهء كافى نيز با تفاوتى نقل شده و در آنجا آمده : برخى گويند : « قدر » و برخى ديگر « قلم » و سوّمين گروه مىگويند : « روح » است .