حضرت صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : آرى .
آنها گفتند : دربارهء اين سخن خداوند به ما خبر بده ، آن جا كه فرمود : « در حقيقت ، شما و آن چه غير از خدا مىپرستيد ، هيزم دوزخيد . شما در آن وارد خواهيد شد » ؛ اگر معبود آنها به همراه ايشان در آتش باشند ، پس ايشان كه مسيح را پرستيدند ( بايد همگى به همراه خود مسيح هيزم باشند و در آتش بروند ) . پس آيا او هم در آتشِ ( دوزخ ) است ؟ !
رسول خدا صلى الله عليه و آله بدآنها فرمود : همانا خداوند سبحان قرآن را به زبان عربى بر من نازل فرموده و آن چه كه در اين زبان متعارَف است ( و رواج دارد ) آن است كه ( كلمهء ) « ما » ( يعنى : آن چه ) ، براى موجودات غير عاقل و ( كلمهء ) « مَن » ( يعنى : آن كس ) ، براى موجودات عاقل است ( و براى آنها به كار مىرود ) و ( كلمهء ) « الّذى » براى ( اشاره به ) هر دو ( گروه ) صلاحيّت دارد .
اكنون اگر شما از عرب باشيد كه اين را مىدانيد ( و ) خداوند تعالى ( نيز كه در اين آيه ) فرمود : « شما و آن چه مىپرستيد . . . » بتانى را اراده فرموده كه ايشان عبادتشان مىكردند و ( شما مىدانيد كه ) آنها ( يعنى آن بتان ، موجودات ) عاقل نبودند و ( لذا ) مسيح در زمرهء آنها داخل نيست ؛ چرا كه ، او عقل داشت ؛ و ( البته ) اگر او مىفرمود :
« شما و آن كس كه مىپرستيد . . . » در اين صورت حتما مسيح در زمرهء آنها بود .
دراين هنگام آن گروه گفتند : راست گفتى يا محمد !
( 315 )
أَيُّ الْمُؤْمِنِينَ أَكْيَسُ ؟
سُئِلَ رَسُولُاللَّهِ صلى الله عليه و آله : أَيُّ الْمُؤْمِنِينَ أَكْيَسُ ؟
قالَ صلى الله عليه و آله و سلم :
أَكْثَرُهُمْ ذِكْراً لِلْمَوْتِ وَأَشَدُّهُمْ اسْتِعْداداً لَهُ « 1 » .
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 6 ، ص 126 ، ح 6 .