امّا اين كه مخاطب سلام ، چه رتبهاى دارد ، مىتوان آن را به سه گروه ، تقسيم كرد :
1 . سلام برابر . سلام آنانى كه در يكى رتبه و جايگاه قرار دارند ، مانند دو دوست كه در برخورد با يكديگر ، محبّت و برادرى خود را با سلام كردن ، نشان مىدهند و دوستىشان را استوار مىكنند و در بهشت نيز بهشتيان ، دوستان خود را اين گونه خطاب مىكنند :
« وَ تَحِيَّتُهُمْ فِيها سَلامٌ
. « 1 »
و درودشان در آن جا سلام است » .
2 . سلام بزرگتر بر كوچكتر . خداوند ، آغاز كنندهء چنين سلامى است و بندگان صالح خود را با سلام ، مخاطب مىسازد و مىفرمايد :
« سَلامٌ عَلى نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ
. « 2 »
سلام بر نوح در ميان جهانيان ! »
« سَلامٌ عَلى إِبْراهِيمَ
! « 3 »
سلام بر ابراهيم ! » .
آرى ! پيام چنين سلامى ، رأفت و مهربانى است .
3 . سلام كوچكتر بر بزرگتر . سلام كردن كوچكتر بر بزرگتر ، از آداب دينى است و شرط ادب ، آن است كه كوچكتر در سلام گفتن ، پيشى گيرد . سلام گفتن بر بزرگان دين نيز در همين گروه ، جاى دارد .
سلام بر پيشوايان دين
آغازين جملات زيارتنامهها و از جمله « زيارت جامعه » ، سلام دادن بر پيشوايان دين است كه در اين زيارتنامه ، با تركيب « السَّلام عليكم » ، آمده است . حرف « على »
هامش
( 1 ) . سورهء يونس ، آيهء 10 .
( 2 ) . سورهء صافات ، آيهء 79 .
( 3 ) . همان ، آيهء 109 .