مىفرمايد :
مِنَ التَّواضُعِ أن تُسَلِّمَ عَلى مَن لَقِيتَ . « 1 »
از فروتنى است كه به هر كه برخوردى ، سلام كنى .
اين سخن ، در كنار روايتى كه از كسى كه بر مَركبى رهوار نشسته است ، مىخواهد تا بر شخصى كه بر مَركبى ناتوان سوار است ، سلام كند ، « 2 » نشاندهندهء آن است كه هدف در « سلام » ، افزون بر احترام ، آموزش نوعى فروتنى و تواضع است . پيامبر اكرم ، خود نيز همواره بر كودكان ، سلام مىكرد تا به عنوان سنّتِ پس از خويش ، پايدار بماند و در روايتى آمده كه فرمود :
خَمسٌ لا أدَعُهُنَّ حَتَّى المَماتِ : الأكلُ عَلَى الحَضِيضِ مَعَ العَبِيدِ ، و رُكوبى الحِمارَ مؤكَفاً ، وَ حَلبُ العَنزِ بِيَدى ، وَ لُبسُ الصّوفِ ، وَ التَّسلِيمُ عَلى الصِّبيانِ لِتَكونَ سُنَّةً مِن بَعدِى . « 3 »
پنج چيز است كه تا زندهام ، آنها را ترك نمىكنم : غذا خوردن روى زمين با بردگان ، سوار شدن بر الاغ برهنه ، دوشيدن بز با دست خودم ، پوشيدن پشمينه ، و سلام كردن به كودكان تا بعد از من ، سنّت شود .
انواع سلام
بنا بر آنچه گذشت ، سلام ، بهترين تحيّتى است كه در آن ، آموزش ، همنشين پرورش شده است و اختصاص به دنيا ندارد ؛ بلكه بندگان در ملاقات با خدا ، در قيامت نيز سلام مىگويند :
« تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ .
« 4 »
درودشان ، آن روز كه با او ديدار كنند ، سلام است » .
هامش
( 1 ) . همان ، ح 12 .
( 2 ) . همان ، ح 2 .
( 3 ) . الخصال ، ص 271 ، ح 12 .
( 4 ) . سورهء احزاب ، آيهء 44 .