( 13 ) : وَ أرْكانَ الْبِلادِ .
و اركان سرزمينها . . .
توضيح واژهها
أركان : جمع « رُكن » ، به معناى جزء مهم هر چيزى ، ستون ، تكيهگاه . « 1 »
البِلاد : جمع « بَلَد » ، به معناى شهر ، آبادى ، سرزمين ، قطعه زمينى كه به تملّك كسى در آمده باشد ، آباد يا غير آباد . گاهى نيز به معناى كشور است . « 2 »
شرح
عنصر مهمّى كه نبودِ آن ، سبب نابودى شىء مىگردد ، « رُكن » ناميده مىشود . اعضاى رئيسيهء انسان ، مانند قلب و سر ، از اركان بدن انسان هستند ، زيرا زندگى آدمى ، وابسته به قلب و سر اوست . پس وجود هر چيزى ، به وجود رُكن آن شىء ، وابسته است و از سويى ، رُكن ، سبب تقويت اجزاى مهم مىگردد . تپش قلب ، پشتوانهء حركت دست ، پا و ديگر اعضاى مهم بدن است .
اسباب آرامش و پايدارى زمين
در تفسير جملهء « أركان البلاد » ، گروهى اهل بيت عليهم السلام را رُكن معنوى زمين ، معرّفى مىنمايند و وجود آنان را سبب تقويت ابعاد معنوى جهان مىدانند ؛ امّا همانطور كه علّامه مجلسى آورده ، به نظر مىرسد كه اركان معنوى ، در قسمتهاى پيشين
هامش
( 1 ) . « رُكن الشَّىء : جانبه الأقوى ، و الرُّكن : النّاحية القويّة و ما تقوّى به من مُلكٍ و جُندٍ و غيره » ( لسان العرب ، ج 13 ، ص 185 ) .
( 2 ) . « البلد : كلّ موضع أو قطعة مستحيزة ، عامرة كانت أو غير عامرة » ( لسان العرب ، ج 3 ، ص 94 ) .