2 . المصنّف ، ابن ابى شيبة ( م 235 ق ) ، بخش دو از جلد دوم ، ص 321 - 322 ؛
3 . سنن ابن ماجة ( م 273 ق ) ، باب خروج المهدى : ج 2 ، ص 1366 - 1368 ؛
4 . سنن ابى داوود ( م 275 ق ) ، كتاب الفتن ، كتاب المهدى ، كتاب الملاحم : ج 6 ، ص 106 - 109 ؛
5 . سنن الترمذى ( م 297 ق ) ، باب ما جاء فى المهدى : ج 4 ، ص 505 - 506 ؛
6 . صحيح ابن خزيمه ( م 311 ق ) ، ج 1 ، ص 14 ؛
7 . صحيح ابن حبان ( م 354 ق ) ، ص 266 و 293 - 294 ؛
8 . موارد الظمآن إلى زوائد ابن حبّان ، هيثمى ( 735 - 807 ق ) ، باب ما جاء فى المهدى : ص 463 .
دو . در معرّفى هر اثر ، سعى بر آن بوده است كه ضمن اشاره به چاپ ، ترجمه و نسخههاى خطّى آن ، اجمالى از محتواى كتاب و مذهب نويسنده و روش وى نيز بيان گردند .
سه . كتابهايى كه به عنوان « ملاحم » نوشته شدهاند ، برخى به نشانههاى ظهور مهدى عليه السلام و زمان ظهور ايشان پرداختهاند و برخى ديگر به نشانههاى برپايى قيامت .
روشن است آنچه از اين دو بخش به مهدويت مربوط است ، گروه اوّل است . بدين جهت ، آن دسته از كتابهاى ملاحم كه به چاپ رسيدهاند يا نسخهاى در دسترس داشتند ، بررسى شدند و از آنها هر كدام كه مربوط به موضوع مهدويت بودند ، آورده شدند ؛ امّا در بخش آثار مفقود ، چون دسترسى به متن نبود و بررسى و شناسنايى امكان نداشت ، هر آنچه را با عنوان ملاحم در فهرستْنامهها ياد شده ، آورديم و لذا ممكن است برخى به مسئلهء مهدويت مربوط نباشد ؛ ولى راه بررسى و ارزيابى بر روى ما بسته است .
همين مطلب در بارهء كتابهاى « رجعه » نيز مبناى عمل قرار گرفته است .
چهار . معرفى آثار مهدوى را تا پايان قرن دوازدهم ادامه دادهايم با اين توضيح كه
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى ) — صفحة 228
مساهمون: محمد الريشهري
ص٢٢٨