3 / 40 هاشم بن عُتبَه
ابو عمرو ، هاشم بن عُتْبة بن ابى وقّاص مِرقال ، برادر زاده سعد بن ابى وقّاص ، عارفى پيراسته دل ، شير بيشههاى نبرد ، از نيكان برگزيده و قهرمانان كارآزموده و شكستناپذير ، صحابى بزرگ پيامبر صلى الله عليه و آله ، يار وفادار على عليه السلام و از شجاعان بلندآوازه عرب است .
او در فتح مكّه اسلام آورد ، در نبرد يَرموك ، يك چشم خود را از دست داد و پس از آن ، به يارى سعد بن ابى وقّاص ، عموى خود ، شتافت و در فتح جَلولا ، فرماندهى لشكر را به عهده داشت .
به خاطر شيوه ويژهاش در نبرد و يورش آوردنِ برقآسايش به دشمن ، او را به « مِرقال ( تندرو / تيزتك ) » ملقّب كرده بودند . او در جنگهاى جمل و صِفّين ، شركت داشت و حماسهسرايىها و خطابههاى وى در بيان عظمت على عليه السلام و فاشگويىِ ضلالت و سيرت زشت امويان ، نشانى است از عمق انديشه و حقدانى و حقگرايى و استوار گامى او .
در جنگ صِفّين ، على عليه السلام پرچم بزرگ را به دست او داد و فرماندهى پيادهنظام بصره را نيز به عهده داشت . او در صِفّين و به هنگام نبرد با سپاه معاويه ( به فرماندهى ذو كلاع ) ، به شهادت رسيد و امام على عليه السلام ، شجاعت و بُرنادلى و استوارگامى و هوشمندى او را ستود .
او همان كسى است كه در پاسخ به درخواست على عليه السلام براى حركت به سوى صِفّين گفت : اى امير مؤمنان ! ما را به سوى اين قوم سنگدل ، حركت بده ؛ كسانى كه كتاب خدا را پشت سر افكندند و با مردم ، رفتارى مخالف خشنودى خدا پيشه ساختند ، و حرامش را حلال ، و حلالش را حرام شمردند ، و شيطان بر آنان مسلّط شد و وعدههاى واهى به ايشان داد و آرزوهاى دور و دراز به ايشان نماياند تا آنان را از راه به در بَرَد و آهنگِ انداختن آنان به پرتگاه كرد و دنيا را محبوبشان ساخت .