فصل پنجم : اجازات و مشايخ اجازه
يكى از مقولات علوم حديث ، بحث اجازات است . در تعريف اجازه گفتهاند :
كلام صادر از اجازه دهنده ( مُجيز ) كه مشتمل بر انشاى اذن او در روايت حديث از او پس از اخبار اجمالى به مرويات خود است .
اجازه ، در اصطلاح ، شكل نوشته شدهء اذن مجيز است كه مشتمل بر سه نكته است :
اوّلًا يادكرد كتابها و مصنّفاتى است كه اجازه دهنده ، اجمالًا يا تفصيلًا ، اجازهء روايت آن را از خود داده است .
ثانياً يادكرد مشايخى است كه شخص اجازه دهنده از آنها اذن در روايت دارد .
ثالثاً ذكر مشايخ هريك از مشايخ اجازه دهنده به صورت نقل طبقه از طبقهء قبل است تا اين كه اسانيد به معصومان ختم شود .
اجازه ، ممكن است نوشتارى مختصر ، متوسّط يا طولانى ، حتّى به شكل يك كتاب ( مانند لؤلؤة البحرين ) باشد . « 1 » برخى از عالمان اماميه ، كتاب مستقلّى در باب اجازات نگاشتهاند و اجازههاى متعدّدى از مشايخ را در آن آوردهاند . بنا به تصريح
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 1 ، ص 131 ؛ الرعاية لحال البداية فى علم الدراية ، ص 137 به بعد ؛ علم الحديث ، ص 134 به بعد ؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، مدخل : « اجازه » .