فقه الحديث
فقه الحديث در اين دوره ، در قالب نوشتنِ شرح و حاشيه بر متون حديثى ، رخ نموده است . در اين بخش ، اين آثار را مىشناسانيم .
الف ) آثار چاپى
شرح حديث حقيقت
اين اثر به علّامهء حلّى ( م 726 ق ) نسبت داده شده است . محقّق تهرانى با استناد به متن كتاب ( كه با ساير آثار علّامهء حلّى ناهمگون است ) و نيز عدم يادكرد آن در فهرستِ نوشتههاى علّامهء حلّى ، انتساب كتاب به ايشان را نادرست دانسته است . وى احتمال داده كه كتاب ، از آنِ جلال الدين دوانى باشد ؛ چرا كه او در رسالهء « خلق الأعمال » ، به اثر مورد بحث ، ارجاع مىدهد . « 1 » سيّد عبد العزيز طباطبايى نيز در مكتبة العلّامة الحلّى نوشته است :
لم ينسبه أحد إلى العلّامة الحلّى و طبع منسوباً له من دون ذكر مصدر يعتمد عليه فى هذه النسبة . « 2 » به نظر مىرسد در اين گونه موارد كه در منابع معتبر رجالى و كتابشناختى ، اين كتاب به علّامهء حلّى نسبت داده نشده است ، با بررسى متن اثر و سنجش آن با آثار شناخته شدهء علّامه ، مىتوان دربارهء درستى يا نادرستى انتساب كتاب به نويسنده ، داورى كرد . بر اين پايه ، به نظر مىرسد به گواهى متن شرح حديث حقيقت ، اين اثر ، از علّامه حلّى نيست . اينك شواهد اين مطلب :
1 . نگارش شرح و بيان براى يك روايت ، نشانهء عنايت شارح به متن و محتواى آن است . طبعاً عمل شرح يك روايت از آنجا آغاز مىشود كه شارح آن ، اوّلًا آن را از
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 13 ، ص 196 ( ش 684 ) .
( 2 ) . مكتبة العلّامة الحلّى ، ص 245 .