9 . شرح الاستبصار ، از سيّد محسن بن حسن حسينى اعرجى ( 1130 - 1227 ق ) « 1 »
. شرح برخى ابواب كتاب صلات الاستبصار است . « 2 »
10 . شرح الاستبصار ، از عبد الرضا طفيلى نجفى ( م بعد از 1305 ق ) . « 3 »
دو . شرح و حاشيه نويسى بر « نهج البلاغة » « 4 »
كتاب گُهربار نهج البلاغة كه حاوى خطبهها ، نامهها و سخنان كوتاهى از امام على عليه السلام است و لقب « برادر قرآن » گرفته است ، همواره مورد توجّه دوستداران وپيروان اهل بيت عليهم السلام بوده است . از اين رو ، بر همه يا قسمتى از آن ، شرحهاى متعدّد نگاشتهاند ، جز شرح چند خطبه - كه در قسمت مربوط به شرح يك خطبه مىآيد - ساير شروح بر كل يا قسمتى از نهج البلاغه را در اين جا مىآوريم .
قرن دوازدهم
1 . الحواشى الضافية و الموازين الوافية ، از سيّد نعمة اللَّه جزايرى ( م 1112 ق ) . تعليقاتى است بر نهج البلاغة ، به روش « قوله قوله » كه به عنوان حاشية نهج البلاغة نيز از آن ياد شده است . « 5 »
2 . نصايح الملوك ، از ابو الحسن بن محمّد طاهر فتونى ( م 1138 ق ) . شرح فرمان على عليه السلام به مالك اشتر است . « 6 »
هامش
( 1 ) . وى ، فقيه ، اصولى ، اديب ، شاعر ، زاهد و عابد شيعى است كه در بغداد به دنيا آمد ، بعد از سى سالگى شيفتهء علم گرديد ، تجارت را رها كرد و به نجف و كربلا رفت و نزد محمّد باقر بن محمّد اكمل و سيّد محمّد مهدى بحر العلوم ، كسب علم كرد ، سپس در كاظمين ساكن شد و به تدريس و تأليف مشغول گرديد و آوازهاش بلند شد . سيّد عبد اللَّه شبّر و سيّد محمّد باقر شفتى از شاگردان او هستند . عدة الرجال نيز از اوست ( أعيان الشيعة ، ج 9 ، ص 49 ؛ روضات الجنّات ، ج 6 ، ص 104 ؛ موسوعة طبقات الفقهاء ، ج 13 ، ص 439 ) .
( 2 ) . الذريعة ، ج 13 ، ص 86 .
( 3 ) . همان ، ص 84 .
( 4 ) . براى اطّلاع بيشتر ، رك : الغدير ، ج 4 ، ص 190 ( ش 40 - 51 ) .
( 5 ) . همان ، ج 7 ، ص 111 ( ش 586 ) و ج 14 ، ص 152 .
( 6 ) . الذريعة ، ج 24 ، ص 171 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء مدرسهء سپه سالار ، ج 2 ، ص 32 و ج 5 ، ص 715 .