مَنْ حَفِظَ مِن امّتى أربعينَ حديثاً ينتفِعونَ بِها فى أمرِ دينِهمْ بَعَثَهُ اللَّهُ يومَ القيامةِ فقيهاً عالماً . « 1 »
هر كه براى نفع امّت من در كار دينشان ، چهل حديث را حفظ كند ، خداى متعال ، او را در قيامت ، فقيهى دانشمند بر مىانگيزد .
دربارهء مراد از حفظ اين حديث شريف ، علّامهء مجلسى ، دو قول : « حفظ حديث در سينهها » و « حفظ حديث از نابودى به هر طريق » را ذكر مىكند و دربارهء مراتب حفظ نيز نكاتى را بيان مىدارد . « 2 »
وى ، ظاهرترين مصداق حفظ را كتابت حديث پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام دانسته و سيرهء بزرگان در تأليف كتابهاى چهل حديث را شاهد آن مىداند .
در باب اعتبار روايت « چهل حديث » ، محدّثان و علماى رجال ، ديدگاههاى مختلفى بيان داشتهاند كه بدانها اشاره مىشود .
- برخى ، روايت « چهل حديث » را « مشهور » و « مستفيض » مىدانند
شيخ بهايى مىگويد :
بايد دانست كه اين حديث ، در ميان دانشمندان مخالف و موافق ، مشهور است ، چنان كه برخى به تواتر آن ، حكم كردهاند . « 3 »
فيض كاشانى نيز دربارهء آن مىگويد :
اين حديث در ميان شيعه و سنّى ، مشهور و مستفيض است ؛ بلكه بعضى آن را متواتر دانستهاند و علماى شيعه با اندكى اختلاف در لفظ ، آن را به طرق مختلف ، روايت كردهاند . « 4 »
علّامهء مجلسى نيز دربارهء آن ، چنين اظهار نظر مىكند :
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 153 - 157 .
( 2 ) . همان ، ص 157 .
( 3 ) . الأربعون حديثاً ، ص 71 .
( 4 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 424 .