اين حديث ، در ميان خاصّه و عامه ، مشهور و مستفيض است ؛ بلكه برخى گفتهاند متواتر است . « 1 »
- برخى نيز اين حديث را ضعيف دانستهاند
شرف الدين نَوَوى ، دربارهء آن مىگويد :
حافظان حديث ، در ضعيف دانستن اين حديث ، اتّفاق نظر دارند ، گرچه طرق روايت آن ، بسيار است . « 2 »
حاجى خليفه نيز مىگويد :
از طرق بسيار و به روايات متنوّع ، وارد شده است كه پيامبر خدا فرمود : « هر كس چهل حديث حفظ كند . . . » و [ محدّثان ] در عين فراوانى طرق نقل ، به اتّفاق ، آن را ضعيف شمردهاند . « 3 »
البته اين دو دانشمند ، هر دو از عالمان اهل سنّت هستند و سخن آنان مبنى بر اتّفاق نظر بر ضعف حديث اربعين ، بيان كنندهء نظر دانشمندان سنّى است .
- برخى معتقدند كه ضعف اين حديث ، قابل جبران است
از جملهء صاحبان اين ديدگاه ، ملّا اسماعيل خواجويى ( م 1173 ق ) است . وى مىگويد :
گرچه در بين رجال سند اين حديث ، افراد مجهول و غير قابل اعتماد نيز هست ؛ ليكن همهء آنها چنين نيستند و افراد قابل اعتماد نيز در سلسلهء سندها وجود دارد و با فرض ضعيف شمردن سند ، شهرتى كه در ميان شيعه و سنّى از گذشته تاكنون به هم زده است ، اين ضعف را جبران مىكند . « 4 »
به هرحال ، اين مضمون ، سبب گرديده كه دانشمندان مسلمان ، بخصوص
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 157 .
( 2 ) . الاربعين النووية ، ص 3 - 4 .
( 3 ) . كشف الظنون ، ج 1 ، ص 52 .
( 4 ) . الأربعون حديثاً ، ص 6 ( مقدّمهء مؤلّف ) .