را با خود همراه داشته است . شيوهء تدوين كتاب ، چنان كه خود در مقدّمهء كتاب نوشته ، شيوهء ابن اثير جزرى در النهاية است .
اين كتاب ، نخست در زمان حيات مؤلّف ، در سال 1355 ق ، به خطّ ميرزا احمد زنجانى و با چاپ سنگى ، در دو جلد به قطع وزيرى در نجف اشرف به چاپ رسيد ؛ امّا مراجعه به آن با رموز مختلفى كه داشت ، تا حدّى مشكل بود . با وجود اين ، از آن جا كه اين كتاب ، پُر مايه و مورد نياز اهل علم بود ، به آن بسيار مراجعه مىشد .
چاپ جديد سفينة البحار ، در هشت جلد به قطع وزيرى ، توسّط نشر اسوه ، در سال 1414 ق ، منتشر گرديد .
اين كتاب ، نه تنها فهرست بحار الأنوار است ، بلكه محدّث قمى ، گاهى به مناسبت لغات و الفاظ و موادّ احاديث بحار الأنوار ، مطالب جالبى را در زمينهء تاريخ و رجال و تراجم و جغرافى و انساب و شعر و ادب فارسى و عربى آورده است . در نتيجه ، اين كتاب به صورت گنجينهاى از علوم و فنون در آمده كه براى پژوهندگان ، بسيار سودمند است . « 1 »
روش تدوين « سفينة البحار »
حاج شيخ عبّاس قمى ، در مقدّمهء كتاب خود ، چنين مىنويسد :
. . . در ميان خردمندان و صاحبان معارف ، اختلاف و ترديد نيست كه علم حديث ، از لحاظ قدر و قيمت و يادآورى ياد خدا و سود و اجرى كه دارد ، شريفترين و نيكوترينِ علوم اسلامى است و يكى از حقوق دين است كه مىبايد به آن ، پايبند بود . به حمد اللَّه ، من از اوايل جوانى در جستجوى علم حديث ، كوشا بودم . پس قسمتى از كتب حديث را مطالعه كردم و در بسيارى به مداقّه پرداختم ، ميوههاى رسيدهء اخبار را چيدم و از باغچههاى احاديث ، گلهاى خوشبوى آن را به دست آوردم . آن گاه از ميان آن همه كتاب ، كتابى كه از همه جامعتر بود و فوايد بسيارى
هامش
( 1 ) . اقتباس از : مفاخر اسلام ، ج 11 ، ص 169 - 170 .