هامش
- را به واقع مىرساند مثل خبر واحد ، بيّنه .
اصول عمليّه : آن دسته وظايفى است كه شارع مقدّس براى انسان شاكّ و متحيّر قرار داده تا در مقام عمل از تحيّر و شكّ خارج شود و كاشفيّتى از واقع نداشته و نظر به واقع ندارند . بلكه جعل حكم شرعى به واسطهء آنها مىشود كه بر دو دسته هستند :
الف : اصول عمليّهء عامّه كه در همهء ابواب فقه جارى مىشود . مثل اصالة البراءة ، اصالة الاحتياط ، اصالة التّخيير و اصالة الاستصحاب .
ب : اصول عمليّهء خاصّه كه در باب معيّنى از ابواب متفرّقهء فقه جريان دارد . مثل اصالة الطّهارة ، اصالة الحليّة ، اصالة عدم التّزكية . لازم به توضيح است كه در اصول عمليّهء خاصّه ، حاكم تنها شارع بوده و بههمينجهت ، آنها اصول شرعيّه هستند . ولى در اصول عمليّهء عامّه در برخى از آنها ، حاكم فقط عقل مىباشد ، مثل اصالة التّخيير و در بعضى حاكم ، شرع است ، مثل استصحاب و در بعضى حاكم هم عقل و هم شرع بوده و آن برائت و احتياط است ، به همين مناسبت ، اصول عمليّهء عامّه را به دو قسم تقسيم مىكنند :
1 - اصول عمليّهء عقليّه
2 - اصول عمليّهء شرعيّه
مقدّمهء دوّم : هريك از امارات و اصول عمليّه يا در احكام و اصل تكليف اقامه مىشوند و يا در موضوع و متعلّق تكليف يعنى در موضوعات خارجيّه كه در تقسيمبندى چهار قسم خواهند شد :
الف : امارات جارى در موضوعات خارجيّه و متعلّق تكليف .
ب : امارات جارى در احكام
ت : اصول عمليّه جارى در موضوعات خارجيّه و متعلّق تكليف
ج : اصول عمليّهء جارى در احكام . تقسيمبندى احكام ظاهرى با مثالهايش به شكل نمودارى به شكل زير مىباشد . -