سيزده فصل در اين مقصد مىباشد .
الاوّل فيما يتعلّق بمادّة الامر من الجهات : مقصود از « الاوّل » فصل اوّل از فصول بوده و ضمير فاعلى در « يتعلّق » به ماء موصوله در « فيما » كه مقصود از آن مباحث بوده برگشته و كلمهء « من الجهات » نيز جار و مجرور و متعلّق به « يتعلّق » مىباشد .
و هى عديدة : ضمير « هى » به جهات برمىگردد .
الأولى انّه الخ : مقصود از « الأولى » اوّلين جهت از جهات عديده بوده و ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
معان متعدّدة : كلمه « معان » در اصل « معانى » بوده كه اعلال قاض در او صورت گرفته و نايب فاعل براى « ذكر » بوده و كلمهء « متعدّدة » صفت براى آن مىباشد .
منها الطّلب : ضمير در « منها » به معان برگشته و مقصود از « طلب » خواستن مىباشد .
و منها الشأن : ضمير در « منها » به معان برگشته و كلمهء « شأن » به معناى موقعيّت و مقام و وضعيّت مىباشد .
او منها الفعل : ضمير در « منها » همانند قبلى بوده و مقصود از « الفعل » كار و عمل مىباشد .
و منها الفعل العجب : ضمير در « منها » همچون قبلى بوده و مقصود از فعل عجيب نيز كار عجيب مىباشد .
و منها الشّيء : ضمير « منها » همانند قبلى بوده و مقصود از « الشّيء » چيز مىباشد .
و منها الحادثة : كلمهء « منها » همانند قبلى و مقصود از « حادثه » نيز اتّفاق و همان حادثه مىباشد .
و منها الغرض : كلمه « منها » به مانند قبلى بوده و غرض نيز به معناى قصد مىباشد .
و لا يخفى انّ عدّ بعضها من معانيه : كلمهء « عدّ » به معناى شمردن ، اسم براى « انّ » و اضافه شده به « بعض » در « بعضها » و ضمير در « بعضها » به معان و ضمير در « معانيه » به امر برگشته و كلمهء « من معانيه » متعلّق به « عدّ » بوده و خبر « انّ » نيز « من اشتباه المصداق
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 566
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٦٦