انگور را دوتا دوتا " لكن اين از باب تاكيد لفظىّ است ، زيرا هريك معنى تكرار را ميدهد ، و در حديث است " صلاة اللّيل مثنى مثنى :
نماز شب دوتا دوتا است " يعنى دو ركعت دو ركعت خوانده مىشود ، و اين نيز از باب تاكيد لفظى است ، و مبحث تاكيد در نحو مذكور است .
و تكرار معنى در عدد چه به اين كلمات يا به كلمات اصلى باشد لازمهاش جمع و تفريق است ، يعنى همين عدد مورد حكم است نه غير آن ، در قرآن است
" فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ :
پس نكاح كنيد از زنان آنچه شما را خوش باشد دوتا دوتا و سهتا سهتا و چهارتا چهارتا - نساء - 4 - 3 " يعنى اگر ميخواهيد زنان متعدّد در نكاح شما باشند جمع ميان دو و سه و چهار نمائيد ، و غير اين سه عدد را جمع ننمائيد ، حكم عبارت از جواز تعدّد زوجات است ، و مورد حكم يكى از اين سه عدد است نه غير آن .
و چون معنى اجتماع عدد از اين صيغهها فهميده مىشود ، هر چيزى كه از جنبهاى داراى عدد مجتمعى است به آنها نسبت داده مىشود ، چنانچه مثلا كلمه سه حرفى و چهار حرفى و پنج حرفى را ثلاثىّ و رباعىّ و خماسىّ ميگويند ، و طفل پنج ساله و شش ساله را خماسىّ و سداسىّ مينامند ، و شعر چهار مصراعى را رباعى ، و دو مصراعى را مثنوىّ اصطلاح نمودهاند ، و مانند اينها :
6 - تانيث و تذكير اعداد ، تانيث واحد واحد و حادى : واحدة واحدى و حادية است ، تانيث اثنان : اثنتان و ثنتان است ، و تانيث ثلاثة تا عشرة برعكس قاعدة است ، يعنى براى مذكّر " ثلاثة ، اربعة ،