تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح كفاية الأصول — صفحة 132

مساهمون:

ص١٣٢
اشكال - تمييز از قيود ارتكازى است و لازم نيست كه شارع به آن امر كند . جواب - تمييز از قيود ارتكازى نمىباشد ، و لذا مردم غالبا از آن غافل مىباشند و فقط علماء نسبت به دخالت و اعتبار آن بحث كرده‌اند . و در اين امور كه نوع مردم نسبت به آن غفلت دارند ، چنانچه وجودشان معتبر باشد ، لازم است توجّه و آگاهى نسبت به اعتبار و دخالت آن در غرض داده شود ، و گرنه اخلال به غرض پيش مىآيد ( يعنى اگر اين امور ، واقعا در عبادت معتبر باشند ، ولى شارع تنبّهى نداده باشد ، در غرضش اخلال كرده است ) و امّا اشكال سوم نيز وارد نمىباشد ، زيرا اولا - هر تكرارى ، لعب و عبث نمىباشد ، بلكه اگر تكرار به خاطر داعى و انگيزه عقلايى باشد ، عبث نخواهد بود . و به بيان ديگر : عملى كه بدون داعى عقلايى تكرار شود ، لعب و عبث مىباشد ، در حالى كه در امثله گذشته ، در تكرار عمل ، داعى وجود دارد ( مثلا كسى كه نمىداند قبله به كدام جهت است ، مىتواند به چهار طرف نماز بخواند ، اگرچه افرادى كه مطّلع از قبله‌اند ، وجود داشته باشند ، ولى عدم سؤال از آنها مىتواند به خاطر انگيزهء عقلايى باشد ، مثل اينكه رفتن پيش آنها مشقّت دارد . ) ثانيا - لعب بر دو گونه است : 1 - لعب به امر مولا : يعنى شخص ، اصل دستور مولا را مورد تمسخر قرار داده و به بازى مىگيرد . اين لعب ، مضرّ است ، و با قصد قربت سازگار نمىباشد . 2 - لعب به كيفيّت امتثال : يعنى شخص ، اصل دستور را مىپذيرد و اصلا داعى و محرّك او به سمت عمل ، همين دستور است ، و لذا نسبت به خود آمر و و اصل دستور او ، لعب ندارد ، امّا در كيفيت امتثال و اجراى دستور مولا ، لعب است ( كيفيت امتثال و شكل اطاعت ، به گونه‌اى تمسخرآميز است ) . مصنف مىفرمايد : اين لعب ، مضرّ نمىباشد و با قصد قربت منافات ندارد .