نماز با سوره ( اكثر ) اكتفاء كند . « 1 »
مصنف مىگويد : در امتثال با اتيان اكثر ، اخلال به چيزهايى كه قطعا معتبرند ( مانند :
قصد قربت ) يا احتمال اعتبار آنها وجود دارد ( مانند : قصد وجه و تمييز ) ولى نمىتوان آنها را در متعلّق امر ، اخذ كرد ، لازم نمىآيد .
توضيح مطلب - چنانكه در بحث اوامر گذشت ، برخى امور قطعا در عباديّات معتبرند ، ولى امكان اخذ آنها در متعلّق امر ، وجود ندارد زيرا از اخذ آنها در متعلّق امر ، محذور تقدّم شىء بر نفس لازم مىآيد و لذا امكان ندارد در متعلّق امر اخذ شوند .
حال اگر مكلّف ، امتثال اجمالى كرده و اكثر را اتيان كند ( مانند اينكه بخواهد نماز را با سوره بخواند با اينكه نمىداند سوره جزء نماز است يا نه ) مىتواند نماز با سوره را به قصد قربت و قصد وجه و تمييز بخواند .
و لا يكون اخلال . . .
مصنف در عبارت فوق به اين نكته اشاره دارد كه در امتثال اجمالى ، تنها اخلالى كه امكان دارد پيش آيد ، آن است كه اگر چيزى ، محتمل الجزئيّة بود ، نمىتوان آن را به قصد جزئيّت اتيان كرد . مثلا نمىتوان سورهاى را كه جزئيّت آن مشكوك است ، به قصد جزئيّت آورد ، و گرنه تشريع لازم مىآيد ، زيرا جزئيّت آن معلوم نمىباشد ، و از طرفى احتمال دخالت قصد جزئيّت ، در حصول غرض از عبادت ، احتمال بسيار ضعيفى است .
زيرا قصد جزئيّت حتّى نسبت به چيزهايى كه جزء بودنش معلوم است ، لازم نمىباشد ، تا چه رسد به چيزهايى كه مشكوك الجزئيّة هستند . و بايد دانست آنچه معتبر است ، فقط اتيان عبادت ( با اجزائى كه دارد ) به قصد قربت مىباشد ، و ديگر لازم نيست هريك از اجزاء ، ( مانند : ركوع يا سجود و . . . ) نيز هنگام اتيان آن ، قصد شوند .
و أمّا فيما احتاج إلى التكرار . . .
[ مجزى بودن احتياطى كه موجب تكرار مىشود ]
دوم - تعبّديّاتى كه امتثال اجمالى آنها ، موجب تكرار مىشود .
هامش
( 1 ) . البته اين بر مبناى اشتغال و احتياط است .