داراى معناى تبليغ مىباشد .
و الأولى : أنسب براى مثال آوردن براى اين معنا ، تمثيل به مثل قول أمير المؤمنين عليه السّلام مىباشد .
« ما أفسد الأمل للعمل » « 1 »
شاهد : در خصوصيت تعديه داشتن لام در اين كلام است زيرا فعل تعجب لازم بوده و با اين لام متعدى مىشود .
معناى حديث : « چقدر از بين مىبرد آمال و آرزوها ، عمل و كردار انسان را » .
الحادي و عشرون : بيست و يكمين معناى لام ، توكيد است و اين معنا براى لام در وقتى است كه زائده باشد و يكى از خصوصيات لام زائده ، عدم نياز آن به متعلق است به خلاف غير زائده كه حتما متعلق مىخواهد ، و علماى نحو براى لام زائده انواعى و اقسامى ذكر كردهاند :
1 - لام معترضه : كه بين فعل متعدى و مفعولش واقع مىشود ، بنابراين چون فعل متعدى مىباشد و به آن نياز ندارد پس لام زائده است و از طرف ديگر چون بين فعل و معمولش فاصله شده معترضه است ، مانند قول رمّاح بن ميادة از شعراى قرن دوم هجرى در مدح عبد الواحد بن سليمان بن عبد الملك كه أمير شهر مدينه بوده است :
« و ملكت ما بين العراق و يثرب * ملكا أجار لمسلم و معاهد » « 2 »
شاهد : در زائدهء معترضه بودن لام بين فعل « أجار » و مفعول آن « مسلم » است ، چون اين فعل متعدى به نفس مىباشد .
معناى شعر : « و سلطنت پيدا كردهاى بر آنچه كه بين منطقهء عراق و مدينه است سلطنتى كه آن سلطنت پناه داده است مسلمان را و اهل ذمه - يهودى و نصرانى - را » .
و ليس منه
رَدِفَ لَكُمْ
( النمل / 72 ) : از اين قسم - لام زائدهء معترضه - نيست
هامش
( 1 ) - غرر الحكم : 2 / 738 .
( 2 ) - شرح شواهد المغني : 2 / 580 ، شرح أبيات مغنى اللبيب : 4 / 307 .