بر عدم اعتبار و عبرت اندوزى است ، و مراد از « أهل القليب » مشركين قريش كه در جنگ بدر كشته شدند و « من » موصوله عطف بر « أهل » و جملهء « القينه » صله ، ضمير فاعلى عود به « خيل اللّه » و ضمير متصل مفعولى به « من » و ضمير در « فيها » عود به « بدر » مىكند .
معناى شعر : « چرا ملاحظه نكرديد به لشكر خداوند زمانى كه كشت اهل قليب را و هركس از مشركين كه خيل اللّه ملاقات مىكرد آنان را در جنگ بدر » .
متن تنبيه : ليس من أمثلة « ألّا » التي في
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ أَلَّا تَعْلُوا عَلَيَّ
« النمل / 30 و 31 » بل . . .
شرح نمىباشد از مصاديق « ألّا » ، لفظ « ألّا » كه در اين آيه هست بلكه آن دو كلمه است كه عبارتند از يا « أن » ناصبه و « لا » نافيه كه فعل بعد را نصب داده ، به حذف نون كه اين رأى ابو البقاء « 1 » و يكى از اقوال ابن انبارى « 2 » در آيه است و يا « أن » تفسيريه است با « لا » ناهيه كه فعل را جزم داده است .
شيخ طبرسى « 3 » ، زمخشرى « 4 » ، و علامه طباطبايى « 5 » اين نظريه را دارند و در هردو صورت نون بعد از تبديل به لام - به جهت قرب مخرج - در لام « لا » ادغام شده است .
هامش
( 1 ) - الإملاء : 2 / 123 .
( 2 ) - البيان : 2 / 229 .
( 3 ) - مجمع البيان : 4 / 220 .
( 4 ) - الكشاف : 3 / 364 .
( 5 ) - الميزان : 15 / 359 .