الجاهليّة .
يا عليّ لا صدقة و ذو رحم محتاج .
يا عليّ درهم في الخضاب أفضل من ألف درهم ينفق في سبيل اللّه و فيه أربع عشرة خصلة : يطرد الرّيح من الاذنين ، و يجلو البصر ، و يليّن الخياشيم ، و يطيّب النكهة و يشدّ اللّثة و يذهب بالصّنان و يقلّ وسوسة الشّيطان ، و تفرح به الملائكة و يستبشر به المؤمن و يغيظ به الكافر ، و هو زينة و طيب ، و يستحيي منه منكر و نكير ، و هو براءة له في قبره .
يا عليّ لا خير في قول إلّا مع الفعل ، و لا في منظر إلّا مع المخبر ، و لا في المال إلّا مع الجود ، و لا في الصّدق إلّا مع الوفاء ، و لا في العفّة إلا مع الورع ، و لا في الصّدقة إلّا مع النّيّة ، و لا في الحياة إلّا مع الصّحة ، و لا في الوطن إلّا مع الأمن و السّرور .
شرح
برادرى كه زمان جاهليّت داشتم شفاعت كنم .
يا على ! اگر رحم نيازمندى وجود دارد صدقهاى نيست ( و معنى ندارد ) . « 1 »
يا على ! يك درهم صرف خضاب كردن بهتر است از هزار درهم كه در راه خدا انفاق شود ، و در خضاب چهارده فايده است : بوى گوشها را ببرد ، نور چشم را زياد كند ، و پردهء داخل بينى را نرم كند ، بوى بدن را خوش كند ، لثه را محكم كند ، بوى بد را ببرد ، وسوسهء شيطان را كم كند ، فرشتگان بدان خورسند و مؤمن بدان مژده گيرد ، و كافر بدان خشمگين گردد ، خضاب زيور و پاكى است ، و نكير و منكر از آن شرم كنند ، و سند برائت او از عذاب قبر است .
يا على ! خيرى نيست در گفتار مگر با عمل ( كه به دنبال آن باشد ) و در منظرى مگر با مخبر « 2 » و نه در مال مگر با جود و بخشش ، و نه در راستى مگر با وفاء ، و نه در عفت و پاكدامنى جز با ورع و پارسايى ، و نه در صدقه مگر با نيّت ، و نه در زندگى مگر با سلامتى ، و نه در وطن مگر با امنيّت و خوشحالى .
هامش
( 1 ) - يعنى با وجود رحم نيازمند بايد به آنها پرداخت و به قول معروف چراغى كه به خانه روا است به مسجد حرام است .
( 2 ) - منظر و مخبر - هر دو بر وزن مشهد - به ديدن چيزى و شنيدن آن چيز گويند ، و ظاهرا منظور اين است كه ديدن هر چيز و مشاهدهء آن ، بدون شنيدن آن خيرى ندارد .