توجه دل است بلذت عاجل و هر چه مانع سالك از راه حق و حجاب او از وصول بكمال انسانيت باشد و از اين رو دنيا صورت عالم ماده و طبيعت و مال و زر و سيم و زن و فرزند نيست بلكه تعلق قلب است بهر چيزى كه آدمى را از حقيقت محجوب دارد خواه مادى يا معنوى باشد و بنا بر اين ، مجموع وسايل حيات هر گاه موجب دل بستگى نشود جزو دنيا محسوب نمىشود و اقسام عبادات از نماز و روزه و حج و غير آن هر گاه حجاب حقيقت شود در شمار دنياست و آخرت هر امرى است كه موجب وصول بحقيقت و مدارج كمال باشد و انسان حظ خود را در مباشرت آن نبيند خواه مادى يا معنوى باشد پس آن چه مذموم است دل بستگى است نه داشتن اسباب و معاشرت امور دنيوى بدليل آن كه انبيا عليهم السلام طبقات مردم را از تاجر و پيشهور و صنعتگر و دانشمند به راه خدا دعوت كردهاند و هيچ يك را به ترك مشاغل خود مأمور ننمودهاند . مولانا نيز دنيا را نزديك بدان چه گفتيم تعريف فرموده و آن غفلت از خداست نه صورت عالم طبع . براى اطلاع بيشتر ، جع : احياء العلوم ، چاپ مصر ، ج 3 ، ص 151 ، ج 4 ، ص 17 ، 76 ، 198 ، كشاف اصطلاحات الفنون ، در ذيل :
آخرت ، دنيا ، شرح كلمات قصار بابا طاهر از مرحوم سلطان علىشاه گنابادى ، چاپ طهران ، ص 63 - 56 .
مال را كز بهر دين باشى حمول * نعم مال صالح خواندش رسول
آب در كشتى هلاك كشتى است * آب اندر زير كشتى پشتى است
حمول : بردارنده ، مجازا دارا و صاحب .
نعم مال صالح : اشاره است بحديث : نعم المال الصالح للرجل الصالح . احاديث مثنوى ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص 11 .
پشتى : تكيه گاه ، مجازا ، مددكار ، مايهى استظهار .