فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً
« 28 » ؛ در تجلّى نور عظمت حقّ تعالى حضرت موسى نبىّ ( ع ) غش كرد ، چگونه با هيبت عظمت پروردگار ، نفس و هوا باقى مىماند . و اين حكايت چون حكايت شكايت پشه از باد است در نزد حضرت سليمان ( ع ) كه پس از احضار باد ، پشه را طاقت توقّف نماند ، راه خود گرفت و رفت . و اين فقره از حضرت امام ( ص ) دستور العمل است بر طريق مغلوب ساختن نفس و هوا تا آنكه سالك به توجّه به نور عظمت حقّ تعالى ، زحمت نفس و هوا را از ميان بردارد تا شاهراه قلب از خس و خاشاك هواهاى نفسانى پاك شده در كمال سرعت به ساحت قرب شتابد ؛ چنانكه در حكايت معراج حضرت رسول ( ص ) ؛ كه هنوز خوابگاه آن حضرت گرم بود كه مراجعت فرمود ؛ زيرا كه عايق و مانع نفسانى آن حضرت از ميان برخاسته بود ؛ چنانكه فرمود : « اسلم شيطانى على يدى » « 29 » ؛ نفس شريفش به دست قلب مباركش مسلمان شد ، سماء و نور قلبش ، ارض نفسش را احاطه نمود كه :
وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها
« 30 » . و صاحب نيّت خالص از مرارت جدال با طبع و شهوت و آرزوهاى نفسانى در تعب است ، و خلق از او در راحتاند ؛ يعنى كسى كه به جدال و جهاد با نفس و هوا كه جهاد اكبر است مشغول شد جدال او با خلق تمام مىشود و صلح كلّ با خلق دارد :
صلح كلّ كرديم با كلّ بشر * تو بما بد مىكن و نيكى نگر
« رزقنا اللّه و ايّاكم القلب السّليم و السّلوك على الصّراط المستقيم » « 31 » .
* * *
هامش
( 28 ) - چون پروردگار موسى به كوه تجلّى فرمود كوه را متلاشى كرد و موسى برو در افتاده بىهوش گرديد : سورهء 7 آيهء 143
( 29 ) - شيطان من به دست من تسليم شد .
( 30 ) - و زمين بنور پروردگارش روشن گشت : سورهء 39 صدر آيهء 69
( 31 ) - خدا ما و شما را قلب سليم و سلوك بر صراط مستقيم كرامت كناد .