خطبه - 1 از سخنان امام ( ع ) در مورد آفرينش آسمان و زمين و آدم كه در آن ذكر حج نيز آمده است .
« در اين خطبه از ستايش خداوند ، آفرينش جهان ، فرشتگان ، و گزينش انبياء ، بعثت پيامبر ( ص ) و از قرآن و احكام شرع سخن به ميان آمده است » .
هرگز كنه ذاتش درك نشود : ستايش مخصوص خداوندى است كه ستايشگران از مدحش عاجزند ( 1 . ) و حسابگران زبردست نعمتهايش را احصاء نتوانند كرد ، و كوشش كنندگان هر چند خويش را خسته كنند حقش را ادا نتوانند نمود ، هم او است كه افكار بلند ژرف انديش ، كنه ذاتش را درك نكنند ( 2 . ) . و غواصان درياى علوم و دانشها ، دستشان را از پى بردن به كمال هستيش كوتاه گردد ، يعنى آن كس كه براى صفاتش حدى نيست و اوصاف كمالش را توصيف نتوان كرد ، و براى ذاتش وقتى معين ، و سرآمدى مشخص نتوان تعيين نمود ، مخلوقات را با قدرتش آفريد ، بادها را با رحمتش به حركت آورد ، و اضطراب و لرزش زمين را به وسيله كوهها ، آرامش بخشيد . ( 3 . ) و ( 4 . ) نخست شناسائى خدا : سرآغاز دين معرفت او است ، ( 5 . ) و كمال معرفتش تصديق ذات او ، و كمال تصديق ذاتش توحيد و شهادت بر يگانگى او است ، و كمال توحيد و شهادت بر يگانگيش اخلاص است ، و كمال اخلاصش آن است كه وى را از صفات ممكنات پيراسته دارند ، چه اين كه هر صفتى گواهى مىدهد كه غير از صفت موصوف است و هر موصوفى شهادت مىدهد كه غير از صفت است ، آن كس كه خداى را ( به صفات ممكنات ) توصيف كند وى را به چيزى مقرون دانسته ، و آن كس كه وى را مقرون به چيزى قرار دهد ، تعدد در ذات او قائل شده ، و هر كس تعدد در ذات او قائل شود ، اجزائى براى او تصور كرده ، و هر كس اجزائى براى او قائل شود وى را نشناخته است .
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 47
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٧