تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2856

مساهمون:

ص٢٨٥٦
تبديل جاى و مقام . و ارتحال و رحلت و روانگى . و لوچ و احول . و مملكت . و اهل و عيال و زن و فرزند . و بوم و جغد . و ياورى و خدمتگارى . و نام ولايتى ما بين بنگاله و ختا . و كوچ دادن : نوكرى كردن و خدمت نمودن . و كوچ كردن : رحلت كردن و از منزلى به منزل ديگر حركت نمودن و نقل مكان كردن . و گريختن . و غروب كردن . و كوچ و بلوچ : نام طايفه‌اى از صحرانشينان كه در كوهستان اطراف كرمان سكنا دارند . و خانه كوچ : زن و فرزند و اهل و عيال .

كوچال

(
kuc l
) ا . پ . كاچال و اسباب و ادوات خانه و ما يحتاج خانه .

كوچانيدن

(
kuc nidan
) ف م . پ . كوچ كردن كنانيدن و كوچ كردن فرمودن .

كوچ بكوچ

(
kuc - be - kuc
) م ف . پ . رفتن از منزلى به منزل ديگر بدون درنگ و توقف و اتراق .

كوچ بكوچ

(
kuc - be - kuc
) ا . پ . مركب دزدان و راهزنان .

كوچك

(
kucak
) ص . پ . خرد و صغير . و هر چيز كم وسعت و كم حجم در نوع و جنس خود . و اندك و قليل .

كوچك

(
kucak
) ا . پ . بچه و كودك و طفل . و نام نوائى از موسيقى .

كوچك ابدال

(
kucak - abd l
) ا . پ . باصطلاح قلندران مريدى كه از ساير مريدان خرد سال‌تر باشد .

كوچك بالا

(
kacak - b l
) ص . پ . خرد قامت و صغير الجثه .

كوچكتر

(
kncak - tar
) ص . پ . خردتر و كهتر .

كوچكترين

(
kucak - tarin
) ص . پ . خردترين و كهترين .

كوچك‌دل

(
kucak - del
) ض . پ . ملايم و سليم . و غمناك و مهموم .

كوچكى

(
kucaki
) ا . پ . صغر و خردى . و رنگ ارغوانى .

كوچكين

(
kucakin
) ص . پ . كوچكترين و خردترين و كهترين .

كوچگاه

(
kuc - g h
) ا . پ . جاى كوچ و رحلت . و هنگام كوچ و رحلت . و لشكرگاه . و نام جائى . و كنايه از دنيا .

كوچه

(
kuce
) ا . پ . مصغر كو يعنى راه كوچك و تنگ و معبر . و معبر ما بين خانه‌ها . و محله و برزن . و تار و رشته . و كوچ و ارتحال . و كوچهء باستان و يا كوچهء خطر : دنيا و عالم . و كوچه دادن : بكنار رفتن جمعيت و راه دادن . و كوچهء سر بسته و يا كوچهء بن بست : معبر ما بين خانه‌ها كه راه دررو نداشته باشد . و كوچه فتادن : غريب شدن و بغربت افتادن . و كوچه يافتن : راه يافتن .

كوچه بكوچه

(
kuce - be - kuce
) م ف . پ . از اين محله و برزن به آن محله و برزن .

كوچه بندى

(
kuce - bandi
) ا . پ . نشان كردن و علامت گذاشتن حد كوچه‌ها را .

كوچه گدا

(
kuce - gad
) ا . پ . كوچه‌اى كه در آن گدايان مسكن دارند .

كوچه گرد

(
kuce - gard
) ص . پ . آواره و بىجا و مقام و منزل بر دوش .

كوچه گرد

(
kuce - gard
) ا . پ . طواف و آنكه در كوچه و برزن مىگردد و متاع خود را مىفروشد .

كوچه گردى

(
kuce - gardi
) ا . پ . بىجا و مقامى و منزل بر دوشى . و محله گردى و طوافى .

كوح

(
kavh
) م . ع . كاحه كوحا ( از باب نصر ) : نبرد كرد با وى و چيره شد . و كاح فلانا : فرو كرد فلان را در آب و يا در خاك .

كوخ

(
kux
) ا . پ . خانهء كوچكى كه از چوب و نى و علف سازند . و خانهء بىروزن . و يك نوع گياهى كه از آن حصير سازند . و چرك كج چشم . و كرم . و كوخ افتادن : كرم افتادن در چيزى .

كوخ

(
kux
) ا . ع . كازهء از نى و كلك و مانند آن بىروزن . ج : اكواخ و كوخان و كيخان و كوخة .

كوخان

(
kux n
) و كوخة (
kevaxat
) ع . ج . كوخ (
kux
) .

كوخة

(
kovaxat
) ع . ج . كاخ .

كوخك

(
kuxak
) و (
kavxak
) ا . پ . خوشهء انگور . و قطعه‌اى از خوشهء انگور .

كود

(
kavd
) م . ع . كاده كودا و مكادا و مكادة ( از باب نصر و سمع ) : منع كرد آن را و بازداشت . و كاد يفعل و كيد يفعل : نزديك شد كه بكند و نكرد . و بعضى از تازيان گويند : كدت افعل كذا بضم كاف . و بسيارى گويند : كيد زيد يفعل كذا و مازيل يفعل كذا يريدون كاد و ما زال . و كاد ان را بر آن داخل مىكنند از جهة مشابهت بعسى مانند قد كاد من طول البلى ان يمصحا اى يذهب و ينقطع . و كاد را در مقاربت شيئى استعمال مىكنند خواه آن شيئى كرده شده باشد و يا نشده باشد و چون كرده نشده باشد در موجب واقع مىشود مانند كاد يفعل كذا يعنى واقع نشد و چون كرده شده باشد پس از جحد واقع مىگردد مانند : ما كاد يفعل كذا يعنى واقع شد . و اما قوله تعالى :
إِذا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَراها
كاد در اين جا زائده است و جهة صله كلام