Code - 1241
اقسون
Carlina acaulis L .
گياهى است علفى ، پايا از خانواده
Compositae
بدون ساقه يا ساقهاى بسيار كوتاه و سفت كه از 30 سانتيمتر تجاوز نمىكند . برگها بزرگ و پهنك از قطعات عميقا تقسيم شده نامنظم ، خاردار و دندانهدار تشكيل شده است .
گل از وسط برگهاى زمينى كه به صورت شعاعى قرار دارند خارج مىشود به اين جهت ساقه ديده نمىشود . كاپيتولها به رنگ كرم به قطر 8 تا 10 سانتيمتر و گلچهها تسمهاى شكل هستند . دوران گلدهى خرداد تا اواخر شهريورماه مىباشند .
ميوه فندقه داراى يكدسته تار بلند به شكل كاكل مىباشد .
ريشه كه قسمت مورد استفاده درمانى قرار مىگيرد عمودى مىباشد و آن را از مهرماه تا آخر آبانماه از زمين خارج نموده پس از جداسازى قسمتهاى سبز ريشه را در خشككن زير حرارت 35 درجه سانتيگراد خشك نموده و در ظروف سربسته نگهدارى مىنمايند .
گياه در بيشتر نواحى اروپا پراكندگى دارد ولى در ايران ديده نشده است .
تاريخچه ، شناسائى و كاربرد آن در طب سنتى :
ديوسكوريد ذيل
Akanthion
كه به اقنثيون معرب شده است مىنويسد : نوعى گياه خاردار است كه برگ آن به گياه خاردارى كه به يونانى اقنثالوخى ناميده مىشود [ و آن بادآور است ] 1 * شباهت دارد و مىگويند در [ گل ] اين گياه چيزى مثل پنبه 2 * وجود دارد . ريشه برگ اين گياه در فالج سودمند است 3 * .
مزاج آن گرم و لطيف است 4 * .
اقسون گياه خاردارى است كه در بعضى نقاط اسپانيا آن را راس الشيخ 5 * مىنامند و بر خلاف كليه ريشههاى خاردار خوراكى مىباشد ديوسكوريد در مقاله سوم گويد آن نوعى گياه خاردار است كه برگ آن . . . 6 * و جالينوس در ششم گويد ريشه و برگ اقسون تا آن حد لطيف و گرم است كه در اسپاسم موثر مىباشد 7 * . برگ آن به برگ بادآورد شباهت دارد ولى ساقه آن كوتاهتر ، ضخيمتر و گلش مانند آن پرخار و خارهاى كنارههاى پهنك برگ مانند سوزن ، تخم آن زرد و از دانه قرطم 8 * ريزتر مىباشد با جويدن ريشه آن احساس گرما در دهان مىشود . در اواخر تابستان مىرسد مىگويند ضماد و خوردن حدود 10 گرم از برگ آن با شراب جهت كزاز و اسپاسم كه از خشكى نباشد و ورم گردن و پارگى عضله سودمند است و خوردن مقدار 7 گرم از دانه آن در دفع سموم نافع و مضر گرده است . مقدار خوراك آن از 10 تا 17 گرم و بدل آن شكاعى 9 * مىباشد 10 * .