برگها تقريبا بدون دمبرگ ، پهن ، تخممرغى ، گوشتدار ، سبز مايل به آبى و كركدار به ابعاد 20 * 11 سانتيمتر و گلها سفيد ، صورتى يا ارغوانى مايل به بنفش مىباشند . ميوه برگشته ، شكمدار به درازاى 10 * 5 / 7 سانتيمتر و دانهها پوشيده از تارهاى ابريشمى مىباشد و اهالى محلى براى پر كردن بالش از آن استفاده مىنمايند . بههمينجهت آن را استبرق پنبهاى نيز ناميدهاند در افريقا از آن حرير مىبافند .
محل رويش اين درختچه در مركز و جنوب هند ، مصر ، ليبى ، الجزاير ، مراكش ، عربستان و ايران مىباشد .
در ايران در سواحل خليجفارس ، خوزستان ، بلوچستان ، چاه بهار ، هرمزگان ، ايرانشهر ، نيكشهر ، . . .
رويش دارد .
تاريخچه ، شناسائى و موارد مصرف آن در طب سنتى :
اين درختچه و نيز درختچه
Calotropis gigantea R . Br et Ait
از زمانهاى بسيار دور شناخته شدهاند به سانسكريت
Mandara , Alarka , Arka
، به هندى آك
Madar , AK
و در طب سنتى عشر ناميده شده اند . امروزه نيز آنها را به هندى آك و به عربى و پارسى عشر مىنامند و در مخزن الادويه آمده است كه به يونانى آن را حجاكيونس ؟ ! ناميدهاند .
علاوه بر عشر امروزه در كشورهاى عربى بنام عشار ( مصر ) ، كرنكا ( مصر و ليبى ) برنبخ ( در سوريه ) و در ايران به عشر ، آگ و استبرق مشهور است .
رازى ذيل عشر مىنويسد : ديوسكوريد در مقاله چهارم گويد كه آن سمانيقس 1 * مىباشد . حنين معادل آن را عشر آورده است ، خوردن آن انسان را به شكمروش دچار مىسازد و قرار گرفتن زير سايه آن به انسان زيان مىرساند و چه بسا باعث هلاك وى گردد پس لازم است كه مراعات نمايند 2 * و در كتاب سموم آمده است كه شيرابه عشر جدا گرم است و سه درهم آن باعث جراحات ريه و كبد و در مدت دو روز باعث مرگ مىشود . ماليدن آن در كچلى سودمند است 3 * .
در ترجمه فارسى صيدنه ذيل عنوان عشر به نقل از كتاب تهذيب و در صيدنه عربى به نقل از ديوسكوريد آمده است " يسمى باليونانيه الشبيه بالعقرب له ورق قليل و برزه يشبه اذناب العقارب ، بضمه به الملسوعين " عينا اين مطلب در كتاب دياسقوريدوس ذيل واژه " سقربيويذاس " آمده است 4 * است كه معادل " ذنب العقرب " مخزن الادويه مىباشد كه گياهى است با نام علمى
Scorpurus L
لذا جمله فوق مربوط به عشر نمىباشد .
در ترجمه پارسى صيدنه آمده كه جالينوس عشر را تيثيميلس 5 * و عرب آن را يتوع ناميده است .
Tithymallos
يا يتوع اسامى عام مىباشند كه به گياهان شيرابهدار اطلاق مىشود و با اين عنوان در كتاب دياسقوريدوس اسامى و خواص درمانى تعدادى از اين گياهان آمده كه معادلات نام علمى آنها به صورت زيرنويس در پايان همين مبحث خواهد آمد 6 * .
هروى مىنويسد عشر گرم است و خشك اندر درجه سيم ، منفعت كند همه علتهاى سرد را خاصه دماغ و عصب و سل و فالج و استرخاى عصب را 7 * .